Sagalino

Leesontwikkeling · van 0 tot 12 jaar

De leesontwikkeling van kinderen

Wanneer begrijpt een kind dat een plaatje voor iets staat? Wanneer mag een kind naar school? En hoe lang heeft voorlezen zin? Deze tijdlijn zet twaalf jaar op een rij: wat zich op elke leeftijd ontwikkelt, wat er op school gebeurt en wat telt als jullie samen lezen.

Elke bewering heeft een bron. Waar ons onderzoek niets betrouwbaars vond, zeggen we dat.

12 min leestijd28 bronnen · geraadpleegd op 28 september 2026

Panoramische aquarel: van links naar rechts een baby op een deken, een peuter op schoot bij een volwassene met een prentenboek, een kind dat luistert, een schoolkind met een dun boek en een meisje dat opgaat in een dik boek
Cijfers

Waar Nederland en Vlaanderen staan

Vier getallen die bij deze tijdlijn horen. Ze beschrijven een heel land, een programma of een hele studie; jouw kind blijft altijd een geval apart.

  • 3 maanden

    na de geboorte krijgen ouders in Nederland een waardebon voor een gratis BoekStart-pakket.78

    BoekStart, KB en Stichting Lezen

  • 270

    gemeenten in Vlaanderen, en meer, doen mee aan BoekStart, dat daar door Iedereen Leest wordt gedragen.9

    Iedereen Leest

  • 4 jaar

    is een kind als het in Nederland naar groep 1 van de basisschool mag, vaak op de dag na de verjaardag of op de eerste van de maand.12

    Wijzer over de basisschool

  • 1.483.300

    woorden uit boeken hoort een kind voor zijn vijfde als er vijf boeken per dag worden voorgelezen. Zonder voorlezen zijn het er ongeveer 4.662.10

    Ohio State University, 2019

Leerplichtig is een kind in Nederland pas vanaf de eerste schooldag van de maand na de vijfde verjaardag.12

Het getal van 1.483.300 woorden is een berekening op basis van prentenboeken. Het geeft een orde van grootte en is geen doel voor één avond.10

  1. 0-6 maanden
    Aquarel: een baby ligt op een deken en kijkt naar een volwassene die zich vooroverbuigt om iets te zeggen, naast een opengeslagen stoffen boekje
    Illustratiestijl: aquarel

    Eerst komt de stem, dan het plaatje

    Vanaf ongeveer twee maanden koppelt een baby de eigen stemming aan de manier waarop de verzorger praat. Tussen drie en vier maanden verbindt het kind wat er gebeurt met wat het hoort en kan het de eigen naam al herkennen. Vanaf vier maanden hoort het verschil tussen een vriendelijke en een boze toon.3

    Het kind laat zich ook zelf horen: klanken vanaf ongeveer twee maanden, kreetjes en geluidjes rond drie maanden.3

    Om samen te lezen

    De American Academy of Pediatrics raadt samen lezen aan vanaf de geboorte.11 Rond drie maanden na de geboorte krijgen ouders in Nederland een waardebon voor een gratis BoekStart-pakket, met een stoffen boekje voor nu en een kartonnen prentenboek voor later.78 Op deze leeftijd telt je stem: de baby hoort de melodie lang voordat woorden betekenis hebben.

  2. 6-12 maanden

    Het plaatje is nog een voorwerp

    Tussen vijf en zes maanden komen de eerste lettergreepketens, zoals da-da-da. Rond acht maanden begrijpt het kind de eerste woorden.3

    Bij een plaatje staat het kind nog helemaal aan het begin. De ontwikkelingspsycholoog Judy DeLoache beschrijft baby's van negen maanden die een getekend flesje naar hun mond proberen te brengen: ze herkennen wat er staat, maar begrijpen nog niet dat het plaatje voor een ding staat.1

    Om samen te lezen

    Aanraken, erop kauwen en bladzijden omslaan horen op deze leeftijd bij het lezen. Het stoffen boekje uit het BoekStart-pakket is daarvoor gemaakt.8

    Een Amerikaans onderzoek bij meer dan 2.500 gezinnen met een laag inkomen vond een verband tussen samen lezen en de woordenschat van het kind vanaf 14 maanden.2 De groep komt uit één land en één situatie, dus de uitkomst geldt niet voor elk gezin precies zo.

  3. 1-2 jaar
    Papiercollage: een peuter op schoot bij een volwassene wijst naar een dier in een opengeslagen kartonboek
    Illustratiestijl: papiercollage

    Het plaatje wordt een teken

    Een plaatje wordt in de loop van deze jaren een teken voor een ding. DeLoache noemt voor dat begrip geen leeftijd; de bron beschrijft alleen dat een baby van negen maanden het plaatje nog als voorwerp behandelt.1 Wijs samen plaatjes aan en benoem wat erop staat.

    De eerste woorden komen meestal tussen 12 en 18 maanden. Met 20 maanden zegt een kind met een gewone ontwikkeling 50 tot 200 woorden.4

    Passende boeken

    • Kartonboekjes met één ding per bladzijde
    • Boekjes met heldere vormen en kleuren

    De BoekStart-catalogus rekent Nijntje van Dick Bruna tot de boeken voor peuters, bij een leeftijd van ongeveer 24 maanden.18

    Nijntje, leeftijd: rond twee jaar

    Om samen te lezen

    Aanwijzen, benoemen, herhalen. Het kind wijst, jij zegt het woord, en jullie kijken samen naar hetzelfde. Vragen over het verhaal zijn op deze leeftijd nog niet nodig.

  4. 2-3 jaar

    Van kijken naar vertellen

    Zinnen van twee woorden worden zinnen van drie.4

    Gevoelens worden ingewikkelder. Tussen 24 en 36 maanden laten kinderen gevoelens zien zoals verlegenheid of schaamte, en al met twee jaar tonen ze empathie, bijvoorbeeld door een ander kind te troosten dat huilt.5

    Passende boeken

    • Prentenboeken met een eenvoudig verhaal dat zich herhaalt
    • Boeken om te voelen en te tellen

    Rupsje Nooitgenoeg van Eric Carle verschijnt in het Nederlands sinds 1971.17 Gottmer geeft 3+ en rekent het boek ook tot de baby- en dreumesboekjes.16

    Rupsje Nooitgenoeg, leeftijd: voor peuters, vanaf 3 jaar volgens Gottmer

    Om samen te lezen

    Dit is de leeftijd van het dialogisch lezen: de volwassene stelt vragen en laat het kind vertellen. Een meta-analyse van zestien studies meet een gemiddeld effect van d = 0,59 op de woorden die het kind gebruikt.6 Verderop, bij de discussies, leggen we uit waarom dat getal maar de helft van het verhaal is.

  5. 3-4 jaar
    Retro gouache: een kleuter geknield naast haar vader, allebei gebogen over een groot opengeslagen prentenboek, het meisje midden in een vraag
    Illustratiestijl: retro gouache

    Waarom, hoe, en wat gebeurt er dan?

    Zinnen worden verbonden met “en” of “toen”, de vragen naar het waarom en het hoe komen, en rijm wordt begrepen. Tijdelijk stotteren komt op deze leeftijd vaak voor en is meestal onschuldig: de zin wil sneller dan de mond.4

    BoekStart richt zich op kinderen tot 4 jaar, samen met gemeenten, consultatiebureaus, de kinderopvang en boekhandels.7

    Passende boeken

    • Prentenboeken met een echt verhaal
    • Versjes en rijmpjes

    Dikkertje Dap van Annie M.G. Schmidt, het versje over het jongetje en de giraf, is er vanaf ongeveer 3 jaar.19

    Dikkertje Dap, leeftijd: vanaf ongeveer 3 jaar

    Om samen te lezen

    De waaromvragen komen nu midden in het verhaal. Laat ze komen: een vraag laat zien dat het kind meedenkt. Als het antwoord te lang zou worden, kan het wachten tot de laatste bladzijde.

  6. 4-5 jaar

    Groep 1, vriendjes en Kikker

    Bijzinnen met “als” of “omdat” komen erbij.4

    In Nederland mag een kind vanaf de vierde verjaardag naar groep 1. Vaak wennen kinderen daarvoor al een paar ochtenden of middagen.12 Er is dus geen vaste startdatum voor een hele klas: elk kind begint op zijn eigen moment.

    Passende boeken

    • Prentenboeken met vriendschap en gevoelens
    • Voorleesboeken met korte hoofdstukken

    Kikker van Max Velthuijs en Jip en Janneke van Annie M.G. Schmidt en Fiep Westendorp staan allebei bij 4 tot 6 jaar.2021

    Kikker, leeftijd: 4 tot 6 jaar

    Om samen te lezen

    Wat maar weinig mensen weten: volgens dezelfde meta-analyse is het effect van dialogisch lezen tussen 4 en 5 jaar duidelijk kleiner.6 Dat gaat alleen over de techniek van vragen en antwoorden en zegt niets tegen voorlezen zelf.

  7. 5-6 jaar
    Inkt en aquarel: 's avonds leunt een meisje in bed tegen een volwassene, met een dikker boek op schoot en een blik in de verte
    Illustratiestijl: inkt en aquarel

    Vlak voordat het lezen klikt

    Rond de schoolleeftijd gebruikt een kind meer dan 3.000 woorden, bouwt het moeiteloos hoofd- en bijzinnen, en de meeste kinderen kunnen een woord in lettergrepen verdelen.4

    In Nederland is een kind leerplichtig vanaf de eerste schooldag van de maand na de vijfde verjaardag.12

    Een klassieker voor deze leeftijd

    Pluk van de Petteflet, leeftijd: voorlezen vanaf 5, zelf lezen vanaf 8

    Om samen te lezen

    Pluk van de Petteflet van Annie M.G. Schmidt is een voorleesboek vanaf ongeveer 5 jaar; zelf lezen kan vanaf ongeveer 8.22 Zulke boeken, die een kind nog niet zelf kan lezen, nemen het mee naar de volgende stap. Blijf voorlezen, ook als het kind de eerste woorden ontcijfert.

  8. 6-8 jaar
    Pentekening: een schoolmeisje alleen aan de keukentafel volgt met haar vinger een regel in een boek voor beginnende lezers, het hoofd op haar hand
    Illustratiestijl: pentekening

    Groep 3 en 4 en de eerste boeken alleen

    Het spookje van Otfried Preußler is een voorleesboek vanaf ongeveer 6 jaar en een boek om zelf te lezen vanaf ongeveer 8.23

    De Gorgels van Jochem Myjer staat bij 7 tot 9 jaar en won in 2016 de prijs van de Kinderjury in de categorie 6 tot 9 jaar.24

    Een klassieker voor deze leeftijd

    Het spookje, leeftijd: voorlezen vanaf 6, zelf lezen vanaf 8

    Om samen te lezen

    Om de beurt lezen, een bladzijde jij en een bladzijde het kind, houdt voorlezen en de eerste stappen als lezer bij elkaar.

  9. 8-10 jaar

    Van lezen om te leren naar lezen voor je plezier

    De reeksen en de dikkere boeken komen. Dolfje Weerwolfje van Paul van Loon, met 29 delen en extra delen, is er vanaf 8 jaar,25 Jim Knoop en de Wilde 13 van Michael Ende volgens de bibliotheekcatalogus vanaf 9 tot 11 jaar.26

    Ook de manier van lezen verandert. Een meta-analyse van 54 studies, met lezers van de basisschool tot volwassenen, vond een beter begrip op papier dan op een scherm, vooral onder tijdsdruk en bij informatieve teksten.14

    Een klassieker voor deze leeftijd

    Jim Knoop, leeftijd: vanaf 9 tot 11 jaar

    Om samen te lezen

    Voorlezen en zelf lezen gaan nu samen op. Elke avond een hoofdstuk, om de beurt gelezen, houdt ook de dikkere boeken binnen bereik.

  10. 10-12 jaar
    Graphic-novelstijl: een meisje van ongeveer elf ligt op haar buik op de vloer van haar kamer, verdiept in een dik boek, in het lage middaglicht
    Illustratiestijl: graphic novel

    Waar de leeslust wordt gewonnen of verloren

    De brief voor de koning van Tonke Dragt staat bij 9 tot 12 jaar; in 2004 kreeg het als beste kinderboek aller tijden de Griffel der Griffels.27 Lampje van Annet Schaap staat bij 10 tot 12 jaar en won in 2018 de Gouden Griffel.28

    De Gouden Griffel en het Gouden Penseel van de CPNB gaan naar kinder- en jeugdboeken tot 12 jaar. Ze worden in Nederland uitgereikt.13

    Een klassieker voor deze leeftijd

    De brief voor de koning, leeftijd: 9 tot 12 jaar

    Om samen te lezen

    Of jullie op deze leeftijd nog samen lezen, hangt af van wat jullie gezin wil. Sommige kinderen die graag zelf lezen, luisteren ook nog graag.

Open vragen

Drie vragen zonder volledig antwoord

Het zijn vragen die vaak gesteld worden, en de bronnen die we hebben geraadpleegd beantwoorden ze maar voor een deel. Hier zie je hoe ver ze gaan, en waar ze ophouden.

Op welke leeftijd leest een kind zelf?

Wat we weten

In Nederland mag een kind met 4 jaar naar groep 1 en is het leerplichtig vanaf de maand na de vijfde verjaardag.12 Uitgevers noemen voor de eerste boeken om zelf te lezen een leeftijd rond 8 jaar, zoals bij Het spookje.23

Wat nog open is

Geen van de bronnen die we hebben geraadpleegd zegt in welke leeftijd Nederlandse en Vlaamse kinderen vlot lezen. Zoek je een maand om jouw kind mee te vergelijken, dan vind je die hier niet.

Hoeveel kinderen worden voorgelezen?

Wat we weten

In Nederland krijgen ouders rond drie maanden na de geboorte een waardebon voor een BoekStart-pakket, en in Vlaanderen doen meer dan 270 gemeenten mee aan BoekStart.79

Wat nog open is

Een getal over hoeveel ouders in Nederland of Vlaanderen hun kind voorlezen, stond niet in de bronnen van ons onderzoek. Daarom noemen we er geen.

Hoeveel voorlezen is genoeg?

Wat we weten

Een berekening van de Ohio State University: met vijf boeken per dag hoort een kind voor zijn vijfde ongeveer 1.483.300 woorden uit boeken; zonder voorlezen ongeveer 4.662.10

Wat nog open is

Het is een berekening en geen waarneming bij gezinnen, en het noemt geen grens. Geen studie die we vonden zegt hoeveel boeken per dag het verschil maken.

Discussies

Waar deskundigen het niet over eens zijn

Twee discussies die ouders elke dag tegenkomen, met de twee standpunten en het punt waar ze uit elkaar gaan.

Scherm of papier?

Voor papier

Een meta-analyse van 54 studies en 171.055 deelnemers vond een beter begrip op papier dan op een scherm. Het verschil was groter onder tijdsdruk en bij informatieve teksten.14

Voor voorzichtigheid

Dezelfde meta-analyse vond geen verschil bij verhalen, en de deelnemers liepen van de basisschool tot volwassenen.14

Waarover gediscussieerd wordt: wat deze uitkomsten betekenen voor jonge kinderen die worden voorgelezen: de samengevoegde studies gaan over lezers die zelf lezen.14

Vragen stellen tijdens het lezen?

Voor dialogisch lezen

Als de volwassene vragen stelt en het kind laat vertellen, groeit het aantal woorden dat het kind gebruikt, met een gemiddeld effect van d = 0,59 over zestien studies.6

Voor een kleiner getal

Een latere meta-analyse vond een bescheiden gemiddeld effect van samen lezen op taal en merkt op dat de analyse van 2008 de effecten kan overschatten.15 Dezelfde analyse van 2008 meldt een duidelijk kleiner effect tussen 4 en 5 jaar.6

Waarover gediscussieerd wordt: hoe groot het voordeel echt is, en op welke leeftijd. Beide analyses zijn het erover eens dat het er is.615
Vragen

Veelgestelde vragen

Wanneer kan ik beginnen met voorlezen?

De American Academy of Pediatrics raadt samen lezen aan vanaf de geboorte, en in Nederland krijgen ouders rond drie maanden na de geboorte een waardebon voor een gratis BoekStart-pakket. In de eerste maanden hoort de baby vooral je stem en de melodie ervan; dat een plaatje voor een ding staat, leert een kind pas later; de psycholoog Judy DeLoache beschrijft baby's van negen maanden die een getekend flesje naar hun mond proberen te brengen.

Mijn kind lijkt niet te luisteren als ik voorlees. Is dat erg?

In het eerste jaar is een plaatje voor een kind nog een voorwerp: DeLoache beschrijft baby's van negen maanden die een getekend flesje naar hun mond proberen te brengen. Pakken, erop kauwen en bladzijden omslaan horen bij het ontdekken. Volg het tempo van je kind en kijk naar waar het naar kijkt.

Wat is BoekStart?

BoekStart is het programma voor voorlezen aan kinderen van 0 tot 4 jaar. In Nederland dragen de Koninklijke Bibliotheek en Stichting Lezen het, en doen bijna alle bibliotheken mee. In Vlaanderen bestaat een eigen BoekStart, gedragen door Iedereen Leest, in meer dan 270 gemeenten.

Wanneer gaat een kind naar school?

In Nederland mag een kind vanaf de vierde verjaardag naar groep 1, vaak na een paar wenochtenden of wenmiddagen. Leerplichtig is het vanaf de eerste schooldag van de maand na de vijfde verjaardag.

Moet ik blijven voorlezen als mijn kind zelf kan lezen?

Ja, als jullie er allebei plezier in hebben. Boeken die een kind nog niet zelf kan lezen, nemen het mee naar de volgende stap, en om de beurt lezen, een bladzijde per persoon, is een goede brug naar zelf lezen.

Is lezen op een scherm slechter dan op papier?

Voor oudere lezers vond een meta-analyse van 54 studies een beter begrip op papier, vooral onder tijdsdruk en bij informatieve teksten, en geen verschil bij verhalen. Over jonge kinderen die worden voorgelezen zegt ze niets.

Een verhaal met jouw kind in de hoofdrol

Met Sagalino wordt het een prentenboek met de eigen naam, in de illustratiestijl die jij kiest. Lees gratis het hele verhaal voordat je beslist.

Gratis proberen
Verwijzingen

Bronnen

  1. 1.Judy S. DeLoache: Becoming Symbol-Minded, Association for Psychological Science.in het EngelsWat het bevestigt: Met negen maanden behandelen baby's een getekend flesje als een voorwerp en proberen het naar hun mond te brengen. De pagina noemt geen leeftijd voor de stap daarna.
  2. 2.Raikes et al. (2006): Mother-Child Bookreading in Low-Income Families, Child Development.in het EngelsWat het bevestigt: Bij meer dan 2.500 gezinnen met een laag inkomen in de Verenigde Staten hangt samen lezen samen met de woordenschat van het kind vanaf 14 maanden.
  3. 3.Bundeszentrale für gesundheitliche Aufklärung (BZgA): spreken en begrijpen in het eerste jaar, kindergesundheit-info.de.in het DuitsWat het bevestigt: De taalstappen van het eerste jaar: reactie op de manier van praten rond twee maanden, klanken met twee maanden, kreetjes en geluidjes met drie, lettergreepketens met vijf of zes maanden, eerste begrepen woorden rond acht maanden.
  4. 4.Bundeszentrale für gesundheitliche Aufklärung (BZgA): taalontwikkeling, kindergesundheit-info.de.in het DuitsWat het bevestigt: Eerste woorden tussen 12 en 18 maanden, 50 tot 200 woorden met 20 maanden, zinnen van twee en dan drie woorden, bijzinnen tussen vier en vijf jaar, meer dan 3.000 woorden op schoolleeftijd, tijdelijk stotteren in het vierde jaar.
  5. 5.Zero to Three: 24 to 36 months, social and emotional development.in het EngelsWat het bevestigt: Tussen 24 en 36 maanden ingewikkelder gevoelens zoals verlegenheid en schaamte; met twee jaar tonen kinderen empathie en troosten ze wie huilt.
  6. 6.Mol, Bus, de Jong en Smeets (2008): Added Value of Dialogic Parent-Child Book Readings, meta-analyse, Early Education and Development.in het EngelsWat het bevestigt: Zestien studies; een gemiddeld effect van d = 0,59 op de actieve woordenschat; een duidelijk kleiner effect tussen 4 en 5 jaar en bij kinderen met een risico.
  7. 7.Koninklijke Bibliotheek: BoekStart.Wat het bevestigt: BoekStart, het leesbevorderingsprogramma voor kinderen van 0 tot 4 jaar van Stichting Lezen en de KB, met bijna alle bibliotheken; rond drie maanden na de geboorte een waardebon voor een gratis BoekStart-pakket; partners zijn gemeenten, consultatiebureaus, kinderopvang en boekhandels.
  8. 8.Stichting Lezen: BoekStart.Wat het bevestigt: Het BoekStart-pakket met een stoffen boekje voor baby's en een kartonnen prentenboek voor later.
  9. 9.Iedereen Leest: missie en visie.Wat het bevestigt: Iedereen Leest, de Vlaamse referentieorganisatie voor lezen en leesbevordering, draagt onder meer BoekStart (in meer dan 270 gemeenten), de Voorleesweek, de Jeugdboekenmaand en De Leesjury.
  10. 10.Logan et al. (2019): When Children Are Not Read to at Home, Ohio State University, Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics.in het EngelsWat het bevestigt: Volgens een berekening hoort een kind dat nooit wordt voorgelezen ongeveer 4.662 woorden uit boeken voor zijn vijfde; met vijf boeken per dag ongeveer 1.483.300.
  11. 11.American Academy of Pediatrics: Early Literacy.in het EngelsWat het bevestigt: Samen lezen wordt aangeraden vanaf de geboorte en minstens tot de kleuterleeftijd.
  12. 12.Wijzer over de basisschool: groep 1.Wat het bevestigt: Kinderen mogen vanaf hun vierde verjaardag naar groep 1, vaak op die dag of op de eerste van de maand, met wenochtenden of wenmiddagen vooraf; leerplichtig vanaf de eerste schooldag van de maand na de vijfde verjaardag.
  13. 13.CPNB: Griffels en Penselen.Wat het bevestigt: De Gouden Griffel en het Gouden Penseel, de juryprijzen van de CPNB voor kinder- en jeugdboeken tot 12 jaar, met Zilveren en sinds 2022 Bronzen Griffels en sinds 2026 de Groene Griffel.
  14. 14.Delgado, Vargas, Ackerman en Salmerón (2018): Don't throw away your printed books, meta-analyse, Educational Research Review.in het EngelsWat het bevestigt: 54 studies en 171.055 deelnemers; beter begrip op papier, vooral onder tijdsdruk en bij informatieve teksten; geen verschil bij verhalende teksten; deelnemers van de basisschool tot volwassenen.
  15. 15.Noble et al. (2019): meta-analyse over samen lezen en de taal van kinderen, Educational Research Review, deel 28.in het EngelsWat het bevestigt: Een bescheiden gemiddeld effect van samen lezen op taal; de meta-analyse van 2008 kan de effecten overschatten.
  16. 16.Gottmer: Rupsje Nooitgenoeg.Wat het bevestigt: Rupsje Nooitgenoeg van Eric Carle bij Gottmer in Haarlem, vanaf 3 jaar (3+), ook in de categorie baby- en dreumesboekjes.
  17. 17.Wikipedia: Rupsje Nooitgenoeg.Wat het bevestigt: Het boek werd in 1971 in het Nederlands vertaald.
  18. 18.BoekStart Pro: catalogus, Dick Bruna.Wat het bevestigt: Nijntje in de categorie peuters, bij een leeftijd van ongeveer 24 maanden.
  19. 19.Zwijsen: Dikkertje Dap.Wat het bevestigt: Dikkertje Dap van Annie M.G. Schmidt, vanaf ongeveer 3 jaar.
  20. 20.Kinderboeken.nl: Kikker.Wat het bevestigt: De Kikker-boeken van Max Velthuijs bij Leopold, voor 4 tot 6 jaar.
  21. 21.Singel Uitgeverijen, Querido: Jip en Janneke.Wat het bevestigt: Jip en Janneke van Annie M.G. Schmidt en Fiep Westendorp, voor 4 tot 6 jaar.
  22. 22.Wikipedia: Pluk van de Petteflet (boek).Wat het bevestigt: Pluk van de Petteflet van Annie M.G. Schmidt uit 1971; voorlezen vanaf ongeveer 5 jaar, zelf lezen vanaf ongeveer 8.
  23. 23.De Boekerij Zutphen: Het spookje, Otfried Preußler.Wat het bevestigt: Het spookje, voorlezen vanaf ongeveer 6 jaar, zelf lezen vanaf ongeveer 8.
  24. 24.Juf Jannie: De Gorgels.Wat het bevestigt: De Gorgels van Jochem Myjer, voor 7 tot 9 jaar, prijs van de Kinderjury 2016 in de categorie 6 tot 9 jaar.
  25. 25.Wikipedia: Dolfje Weerwolfje.Wat het bevestigt: Dolfje Weerwolfje van Paul van Loon bij Leopold, sinds 1996, 29 delen en extra delen, vanaf 8 jaar.
  26. 26.Muntpunt Bibliotheek: Jim Knoop en de Wilde 13, Michael Ende.Wat het bevestigt: De leeftijd in de catalogus: vanaf 9 tot 11 jaar.
  27. 27.Wikipedia: De brief voor de koning (boek).Wat het bevestigt: De brief voor de koning van Tonke Dragt uit 1962, voor 9 tot 12 jaar, vertaald in 34 talen, Griffel der Griffels in 2004.
  28. 28.Singel Uitgeverijen, Querido: Lampje.Wat het bevestigt: Lampje van Annet Schaap uit 2017, voor 10 tot 12 jaar; Gouden Griffel 2018.

Bronnen geraadpleegd op 28 september 2026. Mist er iets of is iets niet meer actueel? Laat het ons weten, dan passen we het aan, met datum.

Verder lezen

Ook om te lezen