Genderrollen in prentenboeken: wat de cijfers zeggen

Bij menselijke figuren zijn recente boeken bijna in evenwicht. Bij dieren zijn er nog drie mannelijke hoofdpersonen op elke vrouwelijke. En prentenboeken voor de jongsten staan vol beren, konijnen en vossen.

Een dier hoeft geen jongen te zijn om zijn verhaal te beleven, en toch is dat het vaakst zo. De auteur kiest het, de illustrator kleedt het aan.

In de analyse van de 3.280 boeken hoort het gender van wie schrijft bij de factoren die meetellen, naast het soort figuur, het doelpubliek en het genre. Mannelijke auteurs zetten veel vaker een jongen of een mannelijk dier centraal: 2,95 op 1 bij mensen, 4,19 op 1 bij niet-menselijke figuren. Bij vrouwelijke auteurs zijn menselijke figuren iets vaker vrouwelijk, met 0,75 op 1.¹

Een goed boek is een goed boek, wie het ook schreef. Het gender van wie schrijft is vooral een aanwijzing voor hoe evenwichtig een boek zal zijn, nog voor je het openslaat.

De tellingen beschrijven de boeken. Wat kinderen ervan meenemen, is een andere vraag, en de studies die we hier noemen, meten dat niet. Daarom noemen we geen gemeten effect.

Wat elk gezin kan doen, is afwisselen. Houd de boeken met ouderwetse rollen, en zet er andere naast: een heldin die klimt, een vader die kookt, een dier waarbij het gender er niet toe doet. En een ouderwets boek is een goed begin voor een gesprek, als iemand er tijdens het lezen iets over zegt.

1. Wie is de hoofdpersoon als het een dier is? Daar is het verschil het grootst: drie mannelijke hoofdpersonen op elke vrouwelijke.

2. Wat doen de volwassenen op de achtergrond? Stereotypen zitten vaak in de bijfiguren: wie kookt, wie repareert, wie haalt de kinderen op.

3. Hoe is de heldin gekleed, en wat kan ze daardoor niet? Is ze dapper, maar kan ze in die jurk niet klimmen, dan vertelt het plaatje iets anders dan de tekst.

4. Wie schreef het? Het gender van wie schrijft hoort bij de factoren die het meest meetellen voor het evenwicht tussen mannelijke en vrouwelijke figuren. Over hoe lang een goed prentenboek mag zijn, lees je bij hoeveel tekst per bladzijde.