Onderwerp · Dinosaurussen
Kinderboeken over dinosaurussen: waar de liefde vandaan komt, en waar je op let
Op een dag, ergens tussen drie en zes jaar, begint het bij veel kinderen, en elk tweede woord is brachiosaurus. Hier lees je wat onderzoek weet over zulke sterke interesses, en een punt dat bijna geen productbeschrijving noemt: veel boeken over dinosaurussen zijn wetenschappelijk verouderd, en dat in twee richtingen.
Waarom dinosaurussen
Dinosaurussen horen bij de meest voorkomende “sterke interesses” van kinderen van vier tot zes jaar. Een studie van Alexander, Johnson, Leibham en Kelley beschrijft hoe zulke interesses ontstaan en wat ermee samenhangt: kinderen met een sterke interesse tonen meer doorzettingsvermogen als ze met een onderwerp bezig zijn. Jongens ontwikkelen ze vaker dan meisjes, en de intensiteit neemt meestal af als de school begint.1
Wat dat in de praktijk betekent: de fase heeft een einde, en is meer dan een gril. Een kind dat twintig dinosaurussen uit elkaar houdt, oefent iets wat verder gaat dan dinosaurussen: onderscheiden, ordenen, benoemen.
Wat we niet beweren: dat boeken over dinosaurussen kinderen slimmer maken. De studie beschrijft een verband tussen een sterke interesse en doorzettingsvermogen, geen effect van een bepaald boek.
Een dinoboek voor de jongsten, nagekeken
Andere dinoboeken noemen we verderop, zonder kaart, omdat we ze niet op dezelfde manier konden nakijken.
Kiekeboe dinosaurus
Gottmer · kartonboek voor peuters
Een kartonboek voor peuters: de eerste kennismaking met dino's, voor kinderen die nog niet lang stilzitten.
Het punt dat bijna geen productbeschrijving noemt
Veel boeken over dinosaurussen zijn verouderd, en dat in twee richtingen.
Sinds de jaren negentig hebben fossielen uit China laten zien dat veel dinosaurussen veren hadden in plaats van schubben. Oudere boeken tonen vaak nog de geschubde hagedis.2
Daarna veranderde het beeld opnieuw. Recentere vondsten wijzen erop dat de grote tyrannosaurussen hun veren deels kwijtraakten in de loop van de evolutie en schubben hadden op de flanken en de staart, waarschijnlijk om warmte kwijt te raken.3
Wat dat betekent als je koopt. Een boek van tien of vijftien jaar oud kan in de ene of de andere richting verouderd zijn. Voor een kind van vier maakt het niet uit. Voor een kind dat alles over de T. rex wil weten wel, want het komt de tegenspraak vroeg of laat tegen. Kijk naar het jaar van uitgave voor je koopt, en maak er bij een oud boek een gesprek van: dat de wetenschap zichzelf verbetert, is een van de mooiste dingen die een kind van dit onderwerp kan leren.
Weetjesboek of verhaal? Dat hangt meer af van het kind dan van de leeftijd. Sommige kinderen willen namen, maten en getallen; andere houden van het onderwerp maar vervelen zich bij feiten en hebben een verhaal nodig. Voor kleuters is er bijvoorbeeld Heb jij misschien Dinosaurus gezien? van D. Barrow, en Boer Boris, een bekende Nederlandse figuur, kreeg een eigen dinoboek: Boer Boris en de dino.4
Of een eigen verhaal
Als je kind zelf de hoofdrol speelt
- De hoofdpersoon vindt achter in de tuin een bot en graaft het op samen met een paleontoloog die de buurman blijkt te zijn.
- Een kleine dinosaurus is in de verkeerde tijd beland en staat op een ochtend voor de school. De hoofdpersoon moet hem naar huis brengen.
- De hoofdpersoon reist naar het krijt en ontdekt dat de dieren helemaal niet lijken op die in zijn boek: ze hebben veren.
Veelgestelde vragen
- Op welke leeftijd raken kinderen geïnteresseerd in dinosaurussen?
- Het vaakst tussen vier en zes jaar: dinosaurussen horen bij de meest voorkomende sterke interesses op die leeftijd. Als de school begint, neemt de intensiteit bij de meeste kinderen af.
- Kloppen oude boeken over dinosaurussen nog?
- Vaak niet helemaal. Sinds de jaren negentig lieten vondsten in China zien dat veel dinosaurussen veren hadden, terwijl oudere boeken geschubde hagedissen tonen. Recentere vondsten wijzen erop dat de grote tyrannosaurussen die veren deels kwijt waren. Voor een klein kind maakt het niet uit; voor een kind van vijf of zes dat feiten verslindt wel.
- Weetjesboek of verhaal: wat kies je?
- Dat hangt af van het kind. Sommige kinderen willen namen, maten en getallen en zijn blij met een weetjesboek. Andere houden van het onderwerp maar vervelen zich bij feiten en hebben een verhaal nodig.
- Maken boeken over dinosaurussen kinderen slimmer?
- Zo kun je het niet zeggen. Het onderzoek naar sterke interesses beschrijft een verband tussen een sterke interesse en doorzettingsvermogen. Dat is iets anders dan een gemeten effect van een bepaald boek, dus beweren we het niet.
Bronnen
- 1.Alexander, J. M., Johnson, K. E., Leibham, M. E. en Kelley, K. (2008): The development of conceptual interests in young children. Cognitive Development 23(3), 324 tot 334. (in het Engels)Wat de bron bevestigt: Dinosaurussen bij de meest voorkomende sterke interesses van 4 tot 6 jaar; het verband met doorzettingsvermogen; vaker bij jongens; de afname als de school begint.
- 2.natur.de, 22 mei 2007: Dinosaurier, gefiederte Siegertypen. (in het Duits)Wat de bron bevestigt: Sinds de jaren negentig lieten fossielen uit China zien dat veel dinosaurussen veren hadden in plaats van schubben.
- 3.scinexx, 7 juni 2017: Hatte Tyrannosaurus doch keine Federn? (in het Duits)Wat de bron bevestigt: Recentere fossielen wijzen erop dat de grote tyrannosaurussen hun veren deels kwijt waren en schubben hadden op flanken en staart.
- 4.Kinderboeken.nl: dinosaurussen in kinderboeken.Wat de bron bevestigt: Dinoboeken voor kinderen, onder meer Heb jij misschien Dinosaurus gezien? van D. Barrow en Boer Boris en de dino.
Andere onderwerpen: Dieren, Herfst, Konijnen, Mollen, Olifanten, Heksen, Eenhoorns en Brandweer. Of boeken per leeftijd, opgroeien, per thema en alle illustratiestijlen.