Onderwerp · Olifanten
Kinderboeken over olifanten: van Babar tot de echte kudde
Een van de bekendste olifanten uit de kinderboeken draagt een groen pak en een kroon: Babar. Hier lees je waarom de olifant zo vaak in kinderboeken staat, en twee dingen die boekbeschrijvingen overslaan: de kudde ontbreekt bijna altijd, en het beroemde geheugen van de olifant bestaat echt.
Waarom olifanten
Voor een klein kind is grootte de eerste orde van de wereld, en de olifant staat bovenaan: het is het grootste landdier. Kijk naar een kind van drie dat het woord “reusachtig” ontdekt, en je begrijpt waarom de olifant het meteen verovert.
Dan is er de slurf, een werktuig dat geen ander dier heeft en dat je met je arm kunt nadoen. Een onderwerp dat een kind met zijn eigen lijf kan naspelen, houdt langer stand dan een onderwerp waar het alleen naar kijkt.
En er is wat prentenboeken van dit dier hebben gemaakt: vriendelijk, geduldig, een beetje traag. Daarom is de olifant zo vaak de grote die voor de kleinen zorgt. Dat zegt meer over de boeken dan over het dier.
Wat we niet beweren: dat boeken over olifanten iets bieden wat andere dierenboeken niet bieden. Geen studie kijkt naar één diersoort. Twee studies over vermenselijkte dieren staan op onze pagina over dieren.
Babar in het Nederlands, nagekeken
Voor Babar vonden we geen leeftijd van de uitgever, dus noemen we er geen.
Het verhaal van Babar het olifantje
Jean de Brunhoff · Lemniscaat
Een klein olifantje dat na een verdrietig begin naar de stad trekt, een groen pak krijgt en koning wordt. Vertaald door Els van Delden, 47 bladzijden.
Babar, de kudde die ontbreekt en het geheugen van de olifant
Babar in het Nederlands. Babar verscheen al vroeg in het Nederlands: een oudere uitgave heette De geschiedenis van het olifantje Babar en kwam in 1947 uit in Den Haag.3 Vandaag is er Het verhaal van Babar het olifantje bij Lemniscaat. Het boek begint met een verdrietig moment: lees het de eerste keer samen, en praat erover als je kind vragen heeft.
In prentenboeken ontbreekt de kudde bijna altijd. Olifantenkoeien leven in een van de ingewikkeldste sociale structuren van het dierenrijk: familie, kudde, gemeenschap en clan. Een kudde telt een tiental dieren van meerdere generaties en wordt geleid door de oudste koe. Stieren verlaten de kudde waarin ze geboren zijn rond 14 tot 16 jaar en leven daarna meestal alleen.1
Het geheugen van de olifant bestaat echt. Olifanten kunnen de roep van meer dan honderd andere olifanten uit elkaar houden.1 De groep van Karen McComb aan de Universiteit van Sussex beschrijft de oude matriarchen als het sociale en ecologische geheugen van hun familie, en laat zien dat een gebroken sociale structuur duidelijk schaadt wat de familie leert.2
Wat je eraan hebt bij het lezen. Tel samen de olifanten in de tekeningen en zoek wie de groep leidt. In de meeste prentenboeken vind je één dier of een klein gezin naar menselijk voorbeeld. Om de echte kudde te laten zien, is een weetjesboek een goede aanvulling.
Of een eigen verhaal
Als je kind zelf de hoofdrol speelt
- De hoofdpersoon trekt met een kudde olifanten door het droge seizoen en ontdekt dat alleen de oudste koe nog weet waar water is.
- Een jonge stier moet zijn kudde verlaten, en de hoofdpersoon gaat met hem mee tot hij andere jonge olifanten vindt.
- De hoofdpersoon ontmoet een olifant die zich alles herinnert wat er de afgelopen honderd jaar op de savanne is gebeurd, en vraagt haar het te vertellen.
Veelgestelde vragen
- Bestaat Babar in het Nederlands?
- Ja, in meer dan één uitgave. Nu verschijnt Het verhaal van Babar het olifantje bij Lemniscaat, vertaald door Els van Delden. Een oudere uitgave, De geschiedenis van het olifantje Babar, kwam in 1947 uit in Den Haag.
- Hebben olifanten echt een goed geheugen?
- Ja, daar zit iets in. Olifanten kunnen de roep van meer dan honderd andere olifanten uit elkaar houden, en onderzoek van de Universiteit van Sussex beschrijft de oude matriarchen als het sociale en ecologische geheugen van hun familie.
- Hoe leven olifanten echt?
- Koeien leven in kuddes van een tiental dieren van meerdere generaties, geleid door de oudste en meest ervaren koe. Stieren verlaten de kudde waarin ze geboren zijn rond 14 tot 16 jaar en leven daarna meestal alleen of in kleine groepen.
- Vanaf welke leeftijd is Babar?
- Een leeftijd van de uitgever vonden we niet. Het boek begint met een verdrietig moment; lees het de eerste keer samen, zodat je vragen kunt beantwoorden.
Bronnen
- 1.WWF Duitsland, soortenfiche: de Afrikaanse savanneolifant. (in het Duits)Wat de bron bevestigt: De structuur van familie, kudde, gemeenschap en clan; een kudde van een tiental dieren geleid door de oudste koe; stieren die rond 14 tot 16 jaar vertrekken; de roep van meer dan honderd andere olifanten.
- 2.University of Sussex, Mammal Communication and Cognition Research (Karen McComb): Elephants, social and cultural knowledge. (in het Engels)Wat de bron bevestigt: De oude matriarchen als bron van sociale en ecologische kennis voor hun familie, en het effect van een gebroken sociale structuur op wat de familie leert.
- 3.Wikipedia: Babar (olifant).Wat de bron bevestigt: Babar, de olifant van Jean de Brunhoff; een oudere Nederlandse uitgave als De geschiedenis van het olifantje Babar, Den Haag, 1947.
Andere onderwerpen: Dieren, Herfst, Dinosaurussen, Konijnen, Mollen, Heksen, Eenhoorns en Brandweer. Lees ook: Verlies en rouw begrijpen. Of boeken per leeftijd, opgroeien, per thema en alle illustratiestijlen.