Onderwerp · Konijnen
Kinderboeken over konijnen: van Nijntje tot de haas in het veld
Het bekendste konijn uit de Nederlandse kinderboeken is klein, wit en heeft twee lange oren: Nijntje. Hier lees je waarom het konijn zo goed werkt als hoofdpersoon, wat het onderscheidt van zijn neef de haas, en waar de haas vandaan komt die de paaseieren brengt.
Waarom konijnen
Het konijn heeft een voordeel dat weinig dieren hebben: veel kinderen hebben er een geaaid. Het is klein, zacht, past op schoot, en woont op de kinderboerderij, bij opa en oma of in de klas.
Dan is er de rol. Het konijn is een prooidier: klein, snel, altijd op zijn hoede. Voor een kind, dat zelf ook klein is en hard kan rennen, is het een figuur waar je makkelijk in kruipt.
Wat we niet beweren: dat boeken over konijnen iets bieden wat andere dierenboeken niet bieden. Geen studie kijkt naar één diersoort. Twee studies over vermenselijkte dieren in het algemeen staan op onze pagina over dieren.
Het bekendste konijn, nagekeken
De leeftijd komt uit de catalogus van BoekStart.
Nijntje
Dick Bruna · Mercis Publishing · rond 24 maanden, volgens de BoekStart-catalogus
Een klein wit konijn, heldere kleuren en één ding per bladzijde: voor veel kinderen het eerste konijn uit een boek.
Haas of konijn, en wie de eieren brengt
Het zijn twee verschillende dieren, met bijna tegengestelde manieren van leven. Het Nederlands heeft voor elk een eigen woord, en dat helpt.
De haas. Groter dan het konijn, bruin tot roodachtig, met oren die langer zijn dan de kop en zwart aan de punt. Hij leeft het hele jaar alleen.1 Hij graaft geen holen: bij gevaar drukt hij zich plat in een kuiltje in de grond.24 Hij springt drie meter ver en twee meter hoog, en haalt 80 kilometer per uur.2
Het wilde konijn. Kleiner, grijsbruin, met duidelijk kortere oren en poten. Het leeft in kolonies en graaft zelf zijn holen. De jongen worden kaal, blind en zonder tanden geboren, en blijven ongeveer twee weken onder de grond.3 Het konijn is het dier dat je thuis houdt; de haas is geen huisdier.
Wat je eraan hebt bij het lezen. Een kind dat vraagt waarom het konijn in het boek een hol heeft en de haas in het veld zich in een kuiltje verstopt, heeft goed gekeken. Twee zinnen leggen het verschil uit, en je kind kan twee dieren meer uit elkaar houden.
En met Pasen? De oudste bekende geschreven vermelding van de haas die eieren brengt, staat in een tekst uit 1682, De ovis paschalibus van Georg Franck von Franckenau, verschenen in Heidelberg.5 Waarom een haas en geen kip, zegt de tekst niet. Meer over het feest lees je op onze pagina over Pasen.
Of een eigen verhaal
Als je kind zelf de hoofdrol speelt
- De hoofdpersoon vindt een klein dier in een kuiltje aan de rand van een veld en moet uitzoeken of het hulp nodig heeft of precies is waar het hoort.
- Een haas uit het veld en een konijn van thuis maken ruzie over wie van de twee de eieren brengt, en de hoofdpersoon moet beslissen.
- De hoofdpersoon traint met een haas voor een wedstrijd en leert de zigzag waarmee hij elke achtervolger afschudt.
Veelgestelde vragen
- Wat is het verschil tussen een haas en een konijn?
- De haas is groter, bruin tot roodachtig, met oren die langer zijn dan de kop en zwart aan de punt. Hij leeft alleen en graaft geen holen: bij gevaar drukt hij zich plat in een kuiltje. Het wilde konijn is kleiner en grijsbruin, met kortere oren en poten; het leeft in kolonies en graaft holen, waar de jongen kaal en blind geboren worden.
- Is Nijntje een konijn of een haas?
- Een konijn. In het Nederlands zijn het twee woorden voor twee dieren, en Nijntje is een klein wit konijn.
- Vanaf welke leeftijd een boek over konijnen?
- Nijntje staat in de BoekStart-catalogus bij de peuters, rond 24 maanden. Voor de jongsten zijn boeken om te kijken en aan te wijzen het fijnst, met één ding per bladzijde.
- Waar komt de paashaas vandaan?
- De oudste bekende geschreven vermelding is uit 1682, in De ovis paschalibus van Georg Franck von Franckenau, verschenen in Heidelberg. Waarom juist een haas de eieren brengt, legt de tekst niet uit; wat je elders leest, zijn interpretaties.
Bronnen
- 1.NABU Nordrhein-Westfalen: de haas. (in het Duits)Wat de bron bevestigt: De grootte van de haas, de langere oren en de bruine tot roodachtige vacht; een dier dat het hele jaar alleen leeft.
- 2.Deutsche Wildtier Stiftung: de haas. (in het Duits)Wat de bron bevestigt: Het kuiltje als schuilplaats; sprongen van drie meter ver en twee meter hoog; tot 80 kilometer per uur.
- 3.NABU Nordrhein-Westfalen: het wilde konijn. (in het Duits)Wat de bron bevestigt: Het leven in kolonies en de gegraven holen; kortere oren en poten; jongen kaal, blind en zonder tanden, die het hol na ongeveer twee weken verlaten.
- 4.NABU Berlin, 29 maart 2021: Auch der Osterhase ist ein (Ost-)Berliner. (in het Duits)Wat de bron bevestigt: Anders dan het konijn graaft de haas geen holen en drukt hij zich bij gevaar plat tegen de grond.
- 5.Bibliotheek van de Universiteit Erfurt: Dem Osterhasen auf der Spur. (in het Duits)Wat de bron bevestigt: De oudste bekende geschreven vermelding van de paashaas, in De ovis paschalibus van Georg Franck von Franckenau, Heidelberg, 1682.
Andere onderwerpen: Dieren, Herfst, Dinosaurussen, Mollen, Olifanten, Heksen, Eenhoorns en Brandweer. Lees ook: Een vast slaapritueel. Of boeken per leeftijd, opgroeien, per thema en alle illustratiestijlen.