Opgroeien · van 1 tot 5 jaar

Mijn kind slaat of bijt: wat zit erachter, en wat helpt?

7 min leestijd7 bronnen · geraadpleegd op 28 september 2026

Het korte antwoord

Bijna alle peuters slaan, duwen of bijten wel eens. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut is agressief gedrag rond 2 jaar het sterkst, en de oorzaak is meestal frustratie of te weinig woorden.¹ In internationaal onderzoek is de grote meerderheid van de kinderen vanaf ongeveer 17 maanden lichamelijk agressief, met een piek tussen 2 en 4 jaar,³ en daarna neemt het af.⁴ Wat helpt: een duidelijke grens, en het gevoel een naam geven.¹ Het gevoel mag er zijn; slaan of bijten mag je afkeuren.²

De achtergrond

Waarom kinderen slaan en bijten

Slaan of bijten is voor een peuter vaak de enige snelle manier om iets groots te zeggen: boosheid, frustratie, angst, soms ook enthousiasme. Het Nederlands Jeugdinstituut noemt frustratie en te weinig woorden als de gewone oorzaak.¹ De woorden komen later.

In het onderzoek neemt agressie toe in het tweede jaar en af vanaf de derde verjaardag, in een studie bij 2.253 kinderen.⁴ Met taal en zelfbeheersing komen er andere wegen.

Op het moment

Wat op het moment zelf echt helpt

De hand tegenhouden, rustig. “Ik laat je niet slaan.” Eén zin, een hand die tegenhoudt, geen preek. Een duidelijke grens is volgens het Nederlands Jeugdinstituut wat helpt.¹

Het gevoel erkennen. Het gevoel mag er zijn; slaan of bijten mag je afkeuren.² “Je was boos omdat hij je toren pakte” en “slaan mag niet” passen samen.

Zorgen voor wie geraakt is. Het andere kind troosten waar jouw kind bij is, laat beter dan elke uitleg zien wat de hand heeft gedaan.

Samen goedmaken. Iets kouds op de bult, de toren opnieuw gebouwd: iets doen, naast sorry zeggen.

Liever niet

Wat je beter laat

Terugslaan. Een tik om te leren dat je niet slaat, leert het omgekeerde. Lichamelijk straffen is in alle benaderingen uitgesloten.

Etiketten. “Je bent stout” beschrijft het kind; “je hebt geslagen, en dat doet pijn” beschrijft wat er gebeurd is. Alleen de tweede zin laat ruimte om te veranderen.

Discussies

Waar deskundigen het niet over eens zijn

Dat slaan moet stoppen, betwist niemand. De discussie gaat over hoe, en vooral over wat je meteen daarna doet:

Benadering	Wat ze zegt	Wat het betekent voor het verhaal
OntwikkelingNederlands Jeugdinstituut; Tremblay en anderen 2004; Alink en anderen 2006	Agressie is normaal bij peuters, piekt rond 2 tot 4 jaar en neemt daarna af.	Het kind in het verhaal is nooit de schuldige.
Relatiebenaderingen die de band centraal zetten	Dichtbij blijven, het gevoel erkennen, het gedrag stoppen zonder te straffen.	De grote in het verhaal blijft en zet een duidelijke grens.
GedragIncredible Years, Triple P	Voorspelbare gevolgen, ook een korte time-out, en gericht prijzen van het alternatief.	In het verhaal wordt het alternatief dat werkt, gezien en benoemd.

Waar iedereen het over eens is

Slaan en bijten komen vaak voor bij peuters en nemen af met de leeftijd.
De hand moet worden tegengehouden, rustig en zonder geweld.
Het gevoel mag er zijn, ook als het gedrag niet mag.
Lichamelijk straffen is uitgesloten.

Het punt van discussie is de time-out. Programma's die op gedrag gericht zijn, gebruiken hem en steunen op meta-analyses van een vijftigtal studies met middelgrote effecten op gedragsproblemen.⁶ Benaderingen die de band centraal zetten, vrezen dat hij vertrouwen kost. Beide zijn het eens over de rust van de volwassene en over het benoemen van gevoelens, dat samengaat met meer zelfbeheersing.⁵

Als een boek niet genoeg is

Praat erover met het consultatiebureau of de huisarts, in Vlaanderen met Kind en Gezin, als je kind na 4 of 5 jaar nog heel vaak slaat, als het anderen echt pijn doet, als de opvang of school er vaak over begint, of als je het zelf niet meer trekt.

Het verhaal

Hoe een verhaal kan helpen

Voorlezen uit prentenboeken over sociale thema's vergroot het helpend gedrag van kinderen, via empathie.⁷ Een verhaal over slaan kan meer: de hand een andere taak geven voordat het nodig is.

Voor het verhaal één regel:

Geen belofte van “genezing”. Het gevoel blijft; wat de hand doet, verandert.

1-2
De wereld van de hoofdpersoon
Het kind zoals het is: geliefd, handig, met zijn lievelingsdingen. De band komt voor het probleem.
3
De lont
Heel concreet: iemand pakt de toren, er is te veel lawaai, de dag was lang.
4
Het gevoel komt
Beschreven in het lijf en met een naam: de warme golf in de buik, de draaikolk in de armen.
5
De hand is sneller
Het gebeurt. Verteld zonder oordeel: niet “stout”, niet “lastig”.
6
Erna
Het andere kind huilt, de hoofdpersoon voelt zich klein. Schaamte mag er zijn, zonder het erger te maken.
7
De grens
Een grote komt: rustig, duidelijk, zonder straf. “Ik laat je niet slaan.”
8
Het gevoel heeft een naam
De grote benoemt wat er gebeurd is, zonder het kind te beschrijven.
9
Het gereedschap
Iets anders om te doen: stampen, knijpen, “stop!” roepen. Eén voorstel.
10
Goedmaken
Iets doen, naast iets zeggen: iets kouds op de bult, samen de toren opnieuw bouwen.
11
De oefening
Een tweede lont. Zonder herhaling blijft er niets hangen.
12
Half gelukt
De hoofdpersoon gebruikt het gereedschap, niet perfect. Perfect zou ongeloofwaardig zijn.
13
Iemand ziet het
En zegt het hardop. Het alternatief wordt gezien.
14
Het einde
Het gevoel blijft. De hand heeft een nieuwe taak. Het kind is geliefd.

Dit verhaal, met de naam van je kind

Beschrijf je kind in een paar woorden, en het verhaal volgt precies deze weg, in de illustratiestijl die jij kiest. Je leest het hele verhaal gratis voordat je beslist.

Lees gratis het verhaal

Vragen

Veelgestelde vragen

Is het normaal dat een kind van 2 slaat of bijt?

Ja. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut is agressief gedrag rond 2 jaar het sterkst, meestal uit frustratie of omdat de woorden nog ontbreken. In internationaal onderzoek is de grote meerderheid van de kinderen vanaf ongeveer 17 maanden lichamelijk agressief, met een piek tussen 2 en 4 jaar, en daarna neemt het af.

Hoe reageer ik als mijn kind slaat?

De hand rustig tegenhouden, met een korte zin als “ik laat je niet slaan”, het gevoel erkennen en zorgen voor het kind dat geraakt is. Geen preek, en niet terugslaan.

Moet mijn kind sorry zeggen?

Samen goedmaken helpt meer dan een sorry dat moet: iets kouds op de bult, de toren opnieuw gebouwd. Het sorry kan vanzelf komen als je kind rustig is.

Wanneer houdt het op?

In het onderzoek neemt agressie af vanaf de derde verjaardag, naarmate taal en zelfbeheersing groeien. Slaat je kind na 4 of 5 jaar nog heel vaak, praat er dan over met het consultatiebureau of de huisarts, in Vlaanderen met Kind en Gezin.

Verwijzingen