Opgroeien · van 1 tot 3 jaar

Wennen op de kinderopvang: hoe gaat het, en wat helpt?

7 min leestijd3 bronnen · geraadpleegd op 28 september 2026

Het korte antwoord

Plan minstens twee wenmomenten voor de echte start, en maak ze stap voor stap langer.¹ Kind en Gezin beschrijft hetzelfde: eerst wennen met een ouder erbij, dan korte periodes alleen, en bijsturen als je kind veel huilt, slecht slaapt of erg moe is.² Meer dan het schema telt het tempo van je kind. Het beslissende moment is als het zich laat troosten door de nieuwe persoon; tot dan blijft er iemand vertrouwds dichtbij.

Het verloop

Hoe het wennen verloopt

Wenmomenten voor de start. Het Expertisecentrum Kinderopvang noemt minstens twee wenmomenten, met een tijd die stap voor stap langer wordt.¹

Eerst samen, dan even alleen. Kind en Gezin beschrijft meerdere wenmomenten die per kind anders lang zijn: eerst met een ouder erbij, dan korte periodes waarin je kind wakker en alleen op de opvang is.²

Bijsturen. Huilt je kind veel, slaapt het slecht of is het erg moe, dan pas je het tempo aan.² De dag van het eerste afscheid is een voorstel.

Het echte verschil zit in één vraag: gaat je kind beter om met kleine stappen, of met een paar wenmomenten dicht op elkaar? Daarover gaan de gesprekken met de opvang.

De achtergrond

Waarom het tijd kost

Huilen bij het afscheid betekent niet dat er iets misgaat. Het laat een band zien.

Volgens de American Academy of Pediatrics is afscheid nemen moeilijker als een kind honger heeft, moe is of zich niet goed voelt.³ Wennen is voor een kind echt werk: een nieuwe plek, nieuwe gezichten, een nieuw ritme. Het is niet vreemd als je kind in die weken 's avonds moe is.

In de praktijk

Wat elke dag echt helpt

Neem afscheid voordat je gaat. Wegsluipen maakt het afscheid korter en al het andere langer. Een klein ritueel helpt: een zinnetje, een knuffel, gaan. Altijd hetzelfde.

Wees de saaie ouder. Tijdens de wenmomenten zit je en lees je. Je vermaakt niet, je speelt niet met andere kinderen, je ruimt niet op. Je bent de veilige haven waar je kind van vertrekt, en een haven beweegt niet.

Volg je kind, dan de kalender. Laat je kind zich niet troosten, dan komt de volgende stap te vroeg, wat de planning ook zegt.²

Kies een goed moment. Omdat afscheid moeilijker is bij honger, moeheid of ziekte,³ gaat een afscheid na een tussendoortje en een goede nacht makkelijker dan op een scheve ochtend.

Iets van thuis. Een knuffel of een doekje dat mee mag, kost niets en geeft je kind iets bekends om vast te houden.

Discussies

Waar deskundigen het niet over eens zijn

Hoe snel het wennen gaat, verschilt per opvang, en elke aanpak zegt het kind te volgen. Drie gezichtspunten die ouders in de praktijk tegenkomen:

Benadering	Wat ze zegt	Wat het betekent voor het verhaal
Stap voor stapExpertisecentrum Kinderopvang	Minstens twee wenmomenten voor de start, de tijd stap voor stap langer.	Het verhaal gaat met kleine stappen, altijd in dezelfde volgorde.
Op maat van het kindKind en Gezin	Meerdere wenmomenten die per kind anders lang zijn; eerst met een ouder, dan kort alleen; bijsturen bij huilen, slaapproblemen of moeheid.	In het verhaal gaat het eerste bezoek samen, zonder dat iemand weggaat.
Gewone ontwikkelingAmerican Academy of Pediatrics	Afscheid nemen is moeilijker bij honger, moeheid of ziekte.	In het verhaal is het kind nooit dapper omdat het niet huilt.

Waar iedereen het over eens is

Wennen kost tijd, met meerdere wenmomenten voor de start.
Een vertrouwd iemand blijft tot het kind zich door iemand anders laat troosten.
Het afscheid is aangekondigd en altijd hetzelfde. Niemand sluipt weg.
Huilen bij het afscheid is normaal en betekent niet dat er iets misgaat.
De reactie van het kind bepaalt het tempo, meer dan de kalender.

Het punt van discussie is het tempo. De ene opvang verdeelt het wennen over weken, de andere houdt het bij een paar wenmomenten. Daarachter zit een grotere vraag: hoeveel kan een vooraf geschreven plan rekening houden met één bepaald kind?

Hier raden we geen methode aan. Onze verhalen staan op wat ze gemeen hebben, en bij dit thema is dat veel: iemand blijft, het afscheid is aangekondigd, en wie weggaat, komt terug.

Wanneer je erover praat met iemand

Praat erover met de leidsters of de leiding van de opvang als je na een paar weken geen vooruitgang ziet, als je kind zich wekenlang door niemand laat troosten, als slapen of eten thuis lang eronder lijden, of als je gevraagd wordt een schema te volgen terwijl je kind er duidelijk niet klaar voor is.

En ook als je het zelf niet meer trekt. Wennen is ook voor ouders zwaar, en dat zeggen is geen schande. Het consultatiebureau, in Vlaanderen Kind en Gezin, is een goed eerste adres.

Het verhaal

Hoe een verhaal kan helpen

Voor een kind van twee is het moeilijkste van het wennen de twijfel: komt er iemand terug? Een verhaal kan die twijfel wegnemen, zelfs voordat ze de eerste keer opkomt.

In een gepersonaliseerd boek opent één regel elk van onze verhalen:

Het kind is nooit dapper omdat het niet huilt. Het mag huilen; wat het verhaal laat zien, is het terugkomen.

1-2
De wereld van de hoofdpersoon
Het kind thuis, met zijn eigen dingen en zijn eigen mensen.
3
Een nieuw huis
Er is een huis met veel kinderen. Geen oordeel, alleen een feit.
4
Het eerste bezoek
Jullie gaan samen. Niemand gaat weg, niemand blijft alleen.
5
Een eigen plek
Zijn kapstok, zijn plaatje. Iets hoort al bij het kind.
6
Iemand met een naam
De leidster heeft een naam en een gezicht. De vreemde wordt vertrouwd.
7
Het eerste afscheid
Aangekondigd, kort, met het vaste zinnetje. Niemand sluipt weg.
8
Het wachten
Het is verdrietig. Het verhaal zegt het zonder door te rennen.
9
Iemand blijft
De nieuwe persoon troost. Ze komt erbij, zonder iemands plaats in te nemen.
10
De deur gaat open
De grote komt terug, precies zoals hij had gezegd.
11
En nog een keer
Een tweede keer, een derde. Door herhaling wordt het een regel.
12
Iets wordt vertrouwd
Een liedje, een plek aan tafel, een spel dat altijd hetzelfde begint.
13
Een lange dag
Deze keer duurt het langer, en dat is ook goed.
14
Twee plekken
Het kind heeft nu twee plekken die het goed kent. De eerste blijft de eerste.

Het verhaal over wennen, met de naam van je kind

Beschrijf je kind in een paar woorden, en het verhaal volgt precies deze weg, in de illustratiestijl die jij kiest. Je leest het hele verhaal gratis voordat je beslist.

Lees gratis het verhaal

Vragen

Veelgestelde vragen

Hoeveel wenmomenten zijn er nodig?

Het Expertisecentrum Kinderopvang noemt minstens twee wenmomenten voor de start, met een tijd die stap voor stap langer wordt. Kind en Gezin spreekt van meerdere wenmomenten die per kind anders lang zijn. Het tempo geeft je kind aan: het telt dat het zich door de nieuwe persoon laat troosten.

Hoe verloopt het wennen?

Eerst ben je er samen met je kind, dan komen korte periodes waarin je kind alleen is, en die worden stap voor stap langer. Huilt je kind veel, slaapt het slecht of is het erg moe, dan stuur je bij.

Mijn kind huilt als ik wegga. Doe ik iets fout?

Nee. Huilen bij het afscheid laat een band zien. Iets anders telt: dat je kind zich daarna door iemand laat troosten.

Mag ik weggaan zonder gedag te zeggen?

Liever niet. Het afscheid wordt korter, maar het wantrouwen groeit: een kind dat niet weet wanneer iemand verdwijnt, moet op zijn hoede blijven. Een klein afscheidsritueel dat altijd hetzelfde is, helpt meer.

Verwijzingen