Sagalino

Opgroeien · van 2 tot 10 jaar

Mijn kind vindt moeilijk vriendjes: wat helpt?

7 min leestijd7 bronnen · geraadpleegd op 28 september 2026

Het korte antwoord

Kinderen van drie spelen vaak eerder naast elkaar dan met elkaar; vanaf 3 tot 4 jaar houden ze meer rekening met elkaar, schrijft het Nederlands Jeugdinstituut.1 Kleuters kiezen vriendjes op sympathie, en de behoefte aan vriendschap groeit vooral vanaf 4 tot 5 jaar.3 Tussen 30 en 36 maanden spelen kinderen graag met vriendjes, met ouders in de buurt als er gedeeld of geruzied wordt.4 Een vriendschap kun je niet bestellen: ouders bieden kansen en tijd, de rest is van de kinderen.
De ontwikkeling

De eerste vriendjes, en wat “vriend” op elke leeftijd betekent

Peuters leren omgaan met anderen, en dat gaat stap voor stap.2 Kinderen van drie spelen vaak naast elkaar in plaats van met elkaar; vanaf 3 tot 4 jaar komt er meer rekening houden met de ander.1

Kleuters kiezen vriendjes op sympathie, ze spelen samen, maar zijn in hun vriendschap nog niet erg trouw. De behoefte aan vriendschap groeit vooral vanaf 4 tot 5 jaar.3

Wat een kind een vriend noemt, verandert dus sterk met de leeftijd. Met drie is het vaak wie vandaag met hem speelt; later wordt het iemand die je vertrouwt, met wie je ruzie maakt en het weer goedmaakt.

Wat helpt

Wat helpt als je kind alleen blijft

Kansen die terugkomen. Hetzelfde kind een paar keer uitnodigen helpt meer dan veel verschillende feestjes.

Een spel als brug. Een bal, stoepkrijt, een doos blokken: met iets in je handen is het makkelijker om erbij te komen.

Erbij zijn bij ruzie. Bij de jongsten in de buurt blijven als er gedeeld of geruzied wordt, zonder te slaan en zonder te kleineren.4

Praten met de leidsters of de leerkracht. Zij weten wie met wie speelt, en kunnen kansen maken.

Eén vriend is genoeg. Populariteit is iets anders. Eén stevige vriendschap is meer waard dan veel speelkameraadjes.

Discussies

Waar deskundigen het niet over eens zijn

Over de stappen in de ontwikkeling is men het grotendeels eens. Meer discussie is er over hoeveel ruimte ouders moeten innemen. Drie gezichtspunten:

BenaderingWat ze zegtWat het betekent voor het verhaal
OntwikkelingNederlands Jeugdinstituut; American Academy of PediatricsDriejarigen spelen eerder naast elkaar; vanaf 3 tot 4 jaar meer rekening houden met elkaar. Tussen 30 en 36 maanden spelen kinderen graag met vriendjes, met ouders dichtbij bij delen en ruzie.Ouders zorgen voor de kansen: vaak dezelfde kinderen.
KleutervriendschapGroeimee (Kind en Gezin)Kleuters kiezen vriendjes op sympathie en zijn nog niet erg trouw; de behoefte aan vriendschap groeit vanaf 4 tot 5 jaar.In het verhaal hoort de ruzie bij de vriendschap.
Relatiebenadering vanuit de relatieVriendschap is een gekozen relatie tussen gelijken. Dat onderscheidt haar van de band tussen ouders en kinderen.Omdat ze gekozen is, kun je haar niet van buitenaf bestellen. Ouders geven het kader; de relatie is van de kinderen.

Waar iedereen het over eens is

  • Voor drie jaar zijn er speelkameraadjes, vriendschappen in engere zin komen later.
  • Wat een kind onder vriendschap verstaat, verandert sterk met de leeftijd.
  • Een vriendschap bestel je niet. Ouders bieden kansen en tijd.
  • Ruzie hoort bij vriendschap, en daar oefenen kinderen.
  • Eén stevige vriend is genoeg.

De meningen lopen vooral uiteen als een kind herhaaldelijk wordt buitengesloten. Voor sommigen hoort het verdragen daarvan bij leren, en maken ouders het erger door in te grijpen. Voor anderen zet herhaald buitensluiten zich vanzelf vast en heeft het volwassenen nodig. Als het terugkomt en steeds hetzelfde kind treft, lijkt het tweede standpunt ons juister. Dat is een afweging van argumenten; geen studie legt het vast.

Wanneer je erover praat met iemand

Praat erover met de leidsters, de leerkracht of het consultatiebureau, in Vlaanderen met Kind en Gezin, als je kind steeds wordt buitengesloten, niet meer naar de opvang of school wil, vaak verdrietig thuiskomt zonder te zeggen waarom, of vertelt over herhaald pesten.

Kinderen vanaf 8 jaar kunnen zelf terecht bij De Kindertelefoon in Nederland, op 0800-0432, gratis en anoniem, elke dag van 11 tot 21 uur.6 In Vlaanderen is er Awel, op 102, gratis en anoniem.7

Het verhaal

Hoe een verhaal kan helpen

Kleuters gaven duidelijk meer weg na een verhaal over delen met menselijke personages dan na hetzelfde verhaal met vermenselijkte dieren.5 Voor een verhaal over vriendschap telt dus ook wie het beleeft: in een gepersonaliseerd boek is dat het kind zelf.

Voor het verhaal één regel:

De ruzie is er, en geen grote lost haar op. De twee kinderen vinden zelf de weg.

  1. 1-2

    Een nieuwe plek

    De andere kinderen spelen al samen. De hoofdpersoon komt erbij.

  2. 3

    Van buitenaf kijken

    Eerst kijkt hij toe. Dat is goed zo.

  3. 4

    Iets gemeen

    Een bal, een kuil in het zand, een tekening.

  4. 5

    Naast elkaar

    Ze spelen dichtbij, ieder zijn eigen spel.

  5. 6

    Samen

    Eén spel wordt van allebei.

  6. 7

    Een naam

    Ze roepen elkaar bij de naam. Het is het begin.

  7. 8

    De ruzie

    Om speelgoed, om een plekje. Het verhaal verstopt het niet.

  8. 9

    Ieder boos

    Op zijn eigen manier. Niemand heeft alle schuld.

  9. 10

    Uit elkaar

    Een middag alleen. Ze missen elkaar.

  10. 11

    Een stap

    Een van de twee doet iets: een tekening, een bal die wordt teruggegeven.

  11. 12

    De ander neemt hem aan

    Zonder grote woorden.

  12. 13

    Weer samen

    Een beetje anders dan eerst.

  13. 14

    Het einde

    De hoofdpersoon weet dat je een vriend ook terug kunt vinden.

Het verhaal over vriendschap, met de naam van je kind

Beschrijf je kind in een paar woorden, en het verhaal volgt precies deze weg, in de illustratiestijl die jij kiest. Je leest het hele verhaal gratis voordat je beslist.

Lees gratis het verhaal
Vragen

Veelgestelde vragen

Vanaf welke leeftijd hebben kinderen vriendjes?

Tussen 30 en 36 maanden spelen kinderen graag met vriendjes, en driejarigen spelen vaak nog naast elkaar. De behoefte aan vriendschap groeit vooral vanaf 4 tot 5 jaar; vriendschappen met vertrouwen en bijgelegde ruzies komen later.

Mijn kind speelt op de opvang altijd alleen. Moet ik me zorgen maken?

Niet per se. Van buitenaf kijken voordat je meedoet is normaal, zeker in het begin, en driejarigen spelen vaak naast elkaar. Duurt het lang of lijkt je kind verdrietig, praat dan met de leidsters: zij weten wie met wie speelt en kunnen kansen maken.

Moet ik ingrijpen als mijn kind ruzie heeft met een vriendje?

Bij de jongsten is het goed om dichtbij te blijven bij delen en ruzie, zonder te slaan en zonder te kleineren. Bij oudere kinderen kun je ze zelf een weg laten vinden, zolang niemand zich pijn doet.

Hoeveel vrienden moet een kind hebben?

Daar is geen getal voor. Eén stevige vriend is genoeg, en populariteit is iets anders. Wat telt, zijn kansen die terugkomen met dezelfde kinderen.

Verwijzingen

Bronnen

  1. 1.Nederlands Jeugdinstituut: Kleuter | Vriendschap, de eerste vriendschappen.Wat het bevestigt: Driejarigen spelen eerder naast elkaar dan met elkaar; vanaf 3 tot 4 jaar meer rekening houden met de ander.
  2. 2.Nederlands Jeugdinstituut: Peuter | Sociale ontwikkeling, omgaan met anderen.Wat het bevestigt: Hoe peuters leren omgaan met anderen.
  3. 3.Groeimee (Opgroeien, Kind en Gezin): vriendschap.Wat het bevestigt: Kleuters kiezen vriendjes op sympathie, spelen samen maar zijn nog niet erg trouw; de behoefte aan vriendschap groeit sterker vanaf 4 tot 5 jaar.
  4. 4.American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org: What Parents Can Do to Support Friendships. (in het Engels)Wat het bevestigt: Tussen 30 en 36 maanden spelen kinderen graag met vriendjes; ouders blijven dichtbij bij delen en ruzie, zonder te slaan en zonder te kleineren.
  5. 5.Larsen, N. E., Lee, K. en Ganea, P. A. (2018): Do storybooks with anthropomorphized animal characters promote prosocial behaviors in young children? Developmental Science 21(3). (in het Engels)Wat het bevestigt: Kleuters gaven duidelijk meer weg na een verhaal over delen met menselijke personages dan met vermenselijkte dieren.
  6. 6.De Kindertelefoon: bellen.Wat het bevestigt: 0800-0432, voor kinderen van 8 tot 18 jaar, elke dag van 11 tot 21 uur, gratis en anoniem.
  7. 7.Awel.Wat het bevestigt: De Vlaamse hulplijn voor kinderen en jongeren op 102, gratis en anoniem, ook via chat en mail.

Bronnen geraadpleegd op 28 september 2026. Mist er iets of is iets niet meer actueel? Laat het ons weten, dan passen we het aan, met datum.

Verder lezen

Verwante thema's

Alle thema's

Zelfvertrouwen

In het kort: de illustratiestijlen en hoe het werkt.