Książka dla dziecka w risografii

Risografia to technika szablonowa. Urządzenie wycina głowicą termiczną drobne otwory w cienkiej folii, tak zwanej matrycy (ang. master), i zakłada ją na bęben drukarski. W bębnie jest farba dokładnie jednego koloru. Gdy bęben się obraca, przeciska farbę przez otwory na przesuwany papier.

Ponieważ jeden bęben zawiera tylko jeden kolor, obraz wielobarwny rozkłada się na osobne warstwy kolorystyczne: dla każdej powstaje własna matryca, a papier przechodzi przez maszynę raz dla każdego koloru. Farby są półprzezroczyste. Gdy dwie warstwy leżą na sobie, w nadruku miesza się trzeci kolor. Ponieważ do każdego przejścia papier wkłada się na nowo, warstwy nigdy nie leżą dokładnie jedna na drugiej. To przesunięcie i drobne różnice w obrębie jednego nakładu należą do tej techniki i współtworzą jej wygląd.

Technika pochodzi z Tokio. Noboru Hayama otworzył tam 2 września 1946 roku zakład powielania RISO-SHA. „Riso” znaczy po japońsku „idealny”. W 1958 roku firma wprowadziła na rynek własne urządzenie RISO-GRAPH, w 1980 roku pojawiła się marka RISOGRAPH, a w 1986 roku pierwsze urządzenie cyfrowe, Digital 007. Maszyny te zbudowano do szybkiego i taniego powielania dokumentów, nie do sztuki.

Projektantki, ilustratorzy i małe pracownie drukarskie odkryli później, co ta technika uwidacznia: mocne kolory pełne, ziarno, nakładanie się warstw i przypadek. Sama firma RISO pisze, że urządzenia są na całym świecie lubiane przez artystki i artystów, zwłaszcza w Europie. Gabriella Marcella poznała drukarkę riso w Pratt Institute na Brooklynie i założyła w Glasgow pracownię RISOTTO. W Londynie Jackson Lam i Ken Kirton założyli w 2009 roku Hato Press, wydawnictwo, które publikuje ziny i książki drukowane w risografii.

Nasze obrazy nie są wydrukami riso. Nie powstają na maszynie RISO, tylko są dzisiejszymi ilustracjami do książek dla dzieci, które swobodnie przenoszą charakter druku: niewiele stałych kolorów, nakładanie się warstw, ziarno i lekkie przesunięcia.