Sagalino

Illustratiestijl

Een kinderboek in de klare lijn

Omtreklijnen van gelijke dikte, egale kleuren, geen arcering. Een stijl die op het eerste gezicht eenvoudig lijkt, en juist daarom bijzonder moeilijk te tekenen is.

Bekijk een boek in deze stijl

Lees gratis het hele verhaalDezelfde stijl in het hele boekE-book € 5,00

Voorbeeldillustratie in de stijl Klare lijn
Heldere contouren en egale kleuren, in de Frans-Belgische traditie
Herkomst

Een stijl die ouder is dan zijn naam

De klare lijn, in het Frans ligne claire, is de tekenstijl van de Frans-Belgische stripschool. Hergé, eigenlijk Georges Remi, vormde haar vanaf 1929 met Kuifje, eerst in het krantenbijvoegsel Le Petit Vingtième, vanaf de jaren dertig in de albums van Casterman.

Toch kreeg de stijl pas decennia later een naam. In 1977 bedacht de Nederlandse tekenaar Joost Swarte de term klare lijn, die in het Frans “ligne claire” werd. Tot dan had het ding geen naam, alleen een school: de Brusselse school rond Hergé, waartoe ook Edgar P. Jacobs en Bob de Moor behoorden.

Tegelijk bedacht Swarte de tegenhanger. De atoomstijl, genoemd naar het Atomium van de Wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel, beschrijft de concurrerende school van Marcinelle rond het tijdschrift Spirou: een vrijere, dynamischere lijn, met ontleningen aan de Amerikaanse populaire cultuur. Wie over de klare lijn praat, zet haar altijd ook daartegen af.

Wat deze stijl bijzonder maakt, is een spanning: vereenvoudigde personages zoals in een tekenfilm, tegen zorgvuldig gedocumenteerde, realistisch getekende decors. Daardoor krijg je de indruk dat het verhaal zich op een echte plek afspeelt.

Wie deze stijl heeft gevormd

De namen achter de stijl

  • Hergé (Georges Remi)

    De avonturen van Kuifje, albums bij Casterman, 1929

    Heeft de stijl gegrondvest. Zijn gelijkmatige omtrek en egale inkleuring werden het voorbeeld voor een hele school, lang voordat de stijl een naam had.

  • Edgar P. Jacobs

    Blake en Mortimer

    Lid van de Brusselse school rond Hergé. Liet zien dat de klare lijn ook dichte avonturen met veel tekst draagt.

  • Bob de Moor

    Jarenlang medewerker van Studio Hergé

    Werkte decennialang naast Hergé en hielp de stijl als school door te geven, voorbij de ene persoon.

  • Joost Swarte

    Bedacht in 1977 de term klare lijn, 1977

    Tekenaar en grafisch ontwerper. Hij gaf de stijl een naam, en meteen ook de tegenhanger atoomstijl, waardoor de geschiedenis van de Frans-Belgische strip eindelijk te vertellen was.

Kenmerken

Hoe herken je de klare lijn?

  • Een omtrek van gelijke dikte in de hele afbeelding: nergens wordt een lijn dikker om gewicht te geven.
  • Geen arcering. Waar andere stijlen met lijnen schaduw maken, blijft het vlak vol.
  • Egale, vlakke kleuren, zonder verloop.
  • Weinig schaduw, dus weinig contrast en een heel rustig geheel.
  • Vereenvoudigde personages tegen gedetailleerde decors. Die breuk is bewust.
Voor welke verhalen

Bij welke verhalen de klare lijn past

De klare lijn is de beste keuze als een verhaal actie heeft: avonturen, reizen, speurtochten, alles met plekken en scènewissels. De stijl is ontstaan voor verhalen die zich over veel beelden afspelen, en dat zie je: de personages blijven van pagina tot pagina onmiskenbaar.

Minder geschikt is ze voor rustige verhalen die door sfeer worden gedragen. Wat aquarel met zachtheid bereikt, kan de klare lijn niet, omdat ze elke rand even scherp tekent.

Wat de leeftijd betreft beslaat ze een breed bereik, van ongeveer vier jaar tot ver in de basisschool.

Lees gratis een verhaal in deze stijl
Vragen

Goed om te weten

Is de klare lijn hetzelfde als een strip?

Het is een bepaalde tekenstijl binnen het stripverhaal. De tegenhanger heet atoomstijl en beschrijft de vrijere, dynamischere school van het tijdschrift Spirou. Beide horen bij het beeldverhaal, maar ze zien er heel anders uit.

Waar komt de naam vandaan?

Van de Nederlandse tekenaar Joost Swarte, die in 1977 de term klare lijn bedacht, in het Frans “ligne claire”. De stijl zelf is bijna vijftig jaar ouder en gaat terug op Hergé, die in 1929 met Kuifje begon.

Is deze stijl niet te eenvoudig voor een kinderboek?

Juist de helderheid helpt bij het lezen. Omdat geen arcering en geen verloop afleiden, herkennen kinderen personages en plekken meteen, ook over veel pagina's. Voor een verhaal met actie is dat een sterk punt.

Blijft de stijl in het hele boek hetzelfde?

Ja. Alle 14 dubbele pagina's worden geïllustreerd in de stijl die je kiest, en de omslag en het portret van het personage ook.

Bronnen
  1. 1.Ligne claire, overzicht van de Frans-Belgische school. (in het Engels)Wat het bevestigt: Hergé als grondlegger, kenmerken van de stijl, verband met de Brusselse school.
  2. 2.Joost Swarte, tekenaar en grafisch ontwerper. (in het Engels)Wat het bevestigt: Swarte bedacht in 1977 de term klare lijn.
  3. 3.Atomstil, overzicht van de tegenhanger. (in het Duits)Wat het bevestigt: Genoemd naar het Atomium van de Wereldtentoonstelling van 1958, verbonden met de school van Marcinelle rond het tijdschrift Spirou.
  4. 4.The Comics Journal: The Belgians Who Changed Comics. (in het Engels)Wat het bevestigt: De plaats van Hergé, Jacobs en de Moor in de Brusselse school.

De andere stijlen

In het kort: alle illustratiestijlen, hoe het werkt en de veelgestelde vragen.