Een kinderboek met patronen uit de Andes textielkunst

Met “Andes textielkunst” is geen enkele afzonderlijke traditie bedoeld. Het Andesgebied omvat vele culturen, en weven behoort daar volgens het Metropolitan Museum of Art tot de oudste en meest gevarieerde kunstvormen, lang vóór het Inca-rijk, dat van ongeveer 1470 tot 1532 bestond. Belangrijke textielcollecties komen onder meer van de Paracas (ongeveer 800 tot 100 v.Chr.), de Nazca (ongeveer 100 tot 700 n.Chr.), de Wari (ongeveer 600 tot 1000) en de Inca. De namen van de wevers en weefsters die deze vroege stukken maakten, zijn meestal niet overgeleverd.

Textiel was in de Andes meer dan versiering. Omdat er in de vroege culturen geen schrift was, droeg het volgens het Met er wezenlijk toe bij om informatie en ook sociale en politieke boodschappen door te geven. Een Wari-tuniek behoorde tot de belangrijkste tekens van het erbij horen, en fijne Inca-gewaden waren voorbehouden aan de keizer, de adel en personen aan wie hij ze schonk. Weefsters in de omgeving van Cusco nemen in hun patronen tegenwoordig onder meer landschap, hemel en het leven van de gemeenschap op.

De basis van deze beeldtaal is het handwerk: geverfde vezels, gesponnen garen en verschillende weefstructuren. Het rugbandgetouw, waarbij de wever of weefster de spanning van de kettingdraden met het eigen lichaam regelt, is volgens het Met al sinds minstens 1500 v.Chr. in gebruik en wordt in de omgeving van Cusco tot op de dag van vandaag gebruikt. Omdat elk weefsel uit verticale en horizontale draden ontstaat, volgen geometrische vormen als ruiten, zigzag en getrapte golfpatronen voor een goed deel uit het materiaal zelf.

Ook na de Spaanse verovering in de zestiende eeuw werd er verder geweven, vooral in de zuidelijke hooglanden van Peru en Bolivia. Het Centro de Textiles Tradicionales del Cusco werd in 1996 opgericht door weefsters uit Chinchero en hun ondersteuners. Het werkt samen met tien weefgemeenschappen in de regio en helpt technieken, natuurlijke kleurstoffen en patronen te bewaren en nieuw leven in te blazen.

Onze beelden zijn een vrije vertaling. Ze bootsen geen textiel na en reconstrueren geen traditie. Ze nemen kleuren, zigzagranden, getrapte ruiten en de trapvormige randen van het weefraster over en zetten ze in een hedendaagse kinderboekscène. Bos, vos en rivier horen bij het verhaal van het kind en niet bij een bepaalde textieltraditie. Welke gemeenschap een patroon toebehoort en wat het betekent, geven de beelden niet weer.