Illustratiestijl
Een grafisch en eenvoudig kinderboek
Grote kleurvlakken, heldere randen, weinig kleuren en figuren die je in één oogopslag herkent. “Grafisch en eenvoudig” is een beschrijvende verzamelnaam en noemt geen school of land. Bedoeld is een ontwerphouding die in de twintigste eeuw uit het grafisch ontwerp in het prentenboek kwam.
Lees gratis het hele verhaalDezelfde stijl in het hele boekE-book € 5,00

Wanneer grafisch ontwerp in het prentenboek komt
Deze beeldtaal heeft geen grondlegger en geen thuisregio. De term bundelt beelden die vertellen met vereenvoudigde vormen, heldere vlakken en een bewust gekozen opbouw van de pagina. Een materiaal schrijft hij niet voor: de eenvoud kan ontstaan uit uitgeknipt papier, uit geschilderde vlakken of uit digitale vormen. Doorslaggevend is hoe de vormen zich tot elkaar verhouden: welk silhouet herken je meteen, welke kleur draagt de handeling, hoeveel achtergrond heeft de scène nodig?
De kunsthistorica Raquel Garrido Martos beschrijft hoe dit zich in het prentenboek doorzette. De Amerikaanse markt van de jaren vijftig werd gekenmerkt door naturalistische illustratie. Tegen het einde van dat decennium kwamen er twee ontwerpers uit de New Yorkse reclame- en designwereld bij, die kleur, vlak en abstractie uit hun werk overbrachten naar het kinderboek. Paul Rand publiceerde in 1956 I Know a Lot of Things met teksten van zijn vrouw Ann Rand, in 1957 volgde Sparkle and Spin. Leo Lionni, van 1948 tot 1960 art director van het tijdschrift Fortune, bracht in 1959 Little Blue and Little Yellow uit. Het ritme, de eenvoudige handeling en de plaatsing van de figuren op de pagina herleidde Lionni later zelf tot zijn werk aan de nummers van Fortune.
Toch is deze lijn niet Amerikaans. Lionni werd in 1910 in Amsterdam geboren, kwam in 1939 naar de Verenigde Staten en verhuisde in 1960 naar Italië. Het New Yorkse ontwerp van die jaren putte volgens Garrido Martos uit Europese stromingen als het constructivisme en het Bauhaus. Een voorloper is El Lissitzky, die in 1922 met het Suprematistisch verhaal van twee vierkanten in zes constructies een boek maakte waarvan de hoofdpersonen vierkanten en cirkels zijn. Tegelijk werkte in Milaan Bruno Munari, die in Nella notte buia (1956) verschillende papiersoorten en uitgestanste gaten samenbracht tot een boek dat je als voorwerp verkent.
Eric Carle kwam ook uit het grafisch ontwerp en leerde bij Lionni kleur en collage te gebruiken. Zijn techniek is de papiercollage, die bij ons als aparte stijl “Papiercollage” wordt aangeboden. Hier staat hij daarom alleen als verwante referentie. De beelden van Sagalino zijn een hedendaagse vertaling van deze ontwerphouding en geen nabootsing van een bepaald boek of een bepaalde kunstenaar. Ze ontstaan niet uit papier, maar als gladde, vlakke vormen.
De namen achter de stijl
Paul Rand
I Know a Lot of Things, tekst van Ann Rand, 1956
De reclame- en grafisch ontwerper bracht zijn middelen uit affiche en advertentie, vlakke kleuren, sterke contrasten en eenvoudige vormen, over naar het prentenboek.
Leo Lionni
Little Blue and Little Yellow, 1959
Als art director van Fortune geschoold in vlak, ritme en pagina-opbouw, later een van de belangrijkste prentenboekmakers met meer dan veertig titels.
Bruno Munari
Nella notte buia, 1956
De Milanese kunstenaar en ontwerper vormde het prentenboek tot een object van papiersoorten en stansingen, met eenvoudige beelden.
El Lissitzky
Suprematistisch verhaal van twee vierkanten in zes constructies, 1922
Een vroege voorloper: een boek met geometrische vormen als figuren, dat echter nauwelijks in de boekhandel terechtkwam.
Hoe herken je grafisch en eenvoudig vormgegeven beelden?
- Grote, effen vlakken met scherpe randen, zonder kleurovergangen en zonder zachte schaduw.
- Weinig, op elkaar afgestemde kleuren die door het hele boek lopen. Op het voorbeeldbeeld zijn het groen, blauw, oranje en crème.
- Figuren uit eenvoudige basisvormen: een ronde kop, stippenogen, geen modellering van het gezicht.
- Bomen en planten uit een paar herhaalde vormen, zoals driehoeken en rondingen, in plaats van bladwerk.
- Duidelijke silhouetten en rustige vlakken: de figuur komt helder los van de achtergrond, volume en lichtspel ontbreken.
Bij welke verhalen de stijl past
De stijl past goed bij verhalen met een duidelijke handeling: dieren, natuur, wegen, alledaagse scènes. Omdat silhouetten en kleurvlakken vooropstaan, vind je het hoofdpersonage op elke pagina snel terug, en de rustige vlakken laten ruimte om te kijken.
Een kind wordt herkenbaar aan kapsel, haarkleur, kleding en opvallende kenmerken zoals een bril. Met stippenogen en zonder modellering van het gezicht is subtiele mimiek alleen te suggereren. Wie een verhaal vertelt dat leeft van stille gevoelens, is beter af met aquarel of inkt.
Anders dan de papiercollage toont deze stijl geen snijranden en geen papierstructuur, maar gladde vlakken. Als redactionele inschatting: hij past vanaf ongeveer twee jaar en blijft werken tot in de kleuterleeftijd.
Goed om te weten
Is grafisch en eenvoudig een Amerikaanse stijl?
Nee. De term is een verzamelnaam voor eenvoudige, grafisch gedachte prentenboekillustratie van de twintigste eeuw. Rand en Lionni werkten in New York, Lionni verhuisde later naar Italië, Munari werkte in Milaan, en een voorloper als El Lissitzky komt uit de jaren twintig.
Wat is het verschil met de papiercollage?
De collage leeft van het materiaal: snijranden, overlappingen en de structuur van beschilderd papier blijven zichtbaar. Bij de grafisch en eenvoudig vormgegeven stijl gaat het om de opbouw van het vlak, de beelden ogen glad en zonder materiaalspoor. Eric Carle hoort met zijn papiercollage bij de collage en is hier alleen een verwante referentie.
Zijn de beelden een nabootsing van Rand, Lionni of Munari?
Nee. Ze brengen de ontwerphouding over naar een hedendaags kinderboek: grote vlakken, weinig kleuren, eenvoudige figuren. Een bepaald boek of een bepaalde kunstenaar wordt niet gekopieerd.
Vanaf welke leeftijd past deze stijl?
Als inschatting vanaf ongeveer twee jaar. De heldere silhouetten en weinige details zijn snel te vatten. Voor oudere kinderen werkt hij, als het verhaal meer van handeling dan van subtiele mimiek leeft.
Blijft de stijl in het hele boek hetzelfde?
Ja. Alle 14 dubbele pagina's worden geïllustreerd in de gekozen stijl, inclusief de omslag en het portret van het personage.
- 1.Raquel Garrido Martos: Rand y Lionni. La irrupción del diseño gráfico y la abstracción en el álbum infantil. EME Experimental Illustration, Art & Design 14, 2026, p. 92-105. (in het Spaans)Wat het bevestigt: Rand en Lionni brachten eind jaren vijftig middelen uit het grafisch ontwerp in het prentenboek; gegevens over I Know a Lot of Things, Sparkle and Spin en Little Blue and Little Yellow; Lissitzky's boek uit 1922; Munari's boeken als voorlopers; Carle leerde van Lionni.
- 2.Eric Carle Museum of Picture Book Art: Creative Connections, The Art of Eric Carle and Leo Lionni, tentoonstelling 2006. (in het Engels)Wat het bevestigt: De vroege loopbanen van Carle en Lionni in het grafisch ontwerp zijn te herkennen in de krachtige eenvoud en de elegante vormgeving van hun boeken.
- 3.Illustration History: Leo Lionni. (in het Engels)Wat het bevestigt: Lionni, in 1910 in Amsterdam geboren, was van 1948 tot 1960 art director van Fortune; zijn eerste prentenboek verscheen in 1959; in 1960 keerde hij terug naar Italië.
- 4.Paul Rand Design: I Know a Lot of Things (1956). (in het Engels)Wat het bevestigt: Het boek verscheen in 1956 als eerste kinderboekproject van Ann en Paul Rand samen.
- 5.Corraini Edizioni: Bruno Munari, Nella notte buia (catalogusvermelding). (in het Italiaans)Wat het bevestigt: Het boek verscheen voor het eerst in 1956 in kleine oplage en werd in 1996 herdrukt; pagina's van verschillende papiersoorten met gaten en doorbraken.
- 6.Wikipedia: Bruno Munari. (in het Engels)Wat het bevestigt: Munari (1907-1998) werd in Milaan geboren, was kunstenaar en ontwerper en maakte kinderboeken, waaronder Nella notte buia (1956).
De andere stijlen
- 3D-animatie
- Andes textielkunst
- Aquarel
- Art nouveau
- Chinese inkt
- Cordel-houtsnede
- Geïnspireerd op ukiyo-e
- Graphic novel
- Inkt en aquarel
- Klare lijn
- Kleurpotlood
- Minhwa-wereld
- Noords sprookje
- Papiercollage
- Pentekening
- Retro gouache
- Risografie
- Silhouet
- Tingatinga-wereld
- Waskrijt
In het kort: alle illustratiestijlen, hoe het werkt en de veelgestelde vragen.