Sagalino

Illustratiestijl

Een kinderboek in de Tingatinga-wereld

Tingatinga is een schilderschool uit Dar es Salaam in Tanzania, genoemd naar haar grondlegger Edward Saidi Tingatinga. Onze beelden zijn daardoor geïnspireerd: krachtige kleuren, donkere contouren, dieren met patronen binnenin.

Lees gratis het hele verhaalDezelfde stijl in het hele boekE-book € 5,00

Voorbeeldillustratie in de stijl Tingatinga-wereld
Rijke kleuren, sterke contouren en gedessineerde dieren: vrolijk en vol energie
Herkomst

Een schilderschool uit Dar es Salaam

De Tingatinga-schilderkunst is een moderne kunstschool met een eigen geschiedenis. Ze gaat terug op Edward Saidi Tingatinga, die eind jaren zestig in Dar es Salaam begon te schilderen. Hij werkte op vierkante panelen met krachtige kleuren en toonde vooral dieren, maar ook mensen. Zijn succes ging rond, en jonge schilders sloten zich bij hem aan. Zo ontstond de school, die al snel haar middelpunt had in Msasani, een dorp bij Dar es Salaam.

Er werd geschilderd met fietsenlak, een glanzende emailverf, op hardboardplaten. Het materiaal geeft de beelden hun dekkende, stralende vlakken. Daar komen heldere contouren en patronen binnen in de vormen bij: stippen, strepen, zwierige lijnen. Dat de verf bijna als lak oogt, hoort bij het uiterlijk.

Tingatinga overleed in 1972, de school bleef bestaan. De Smithsonian Libraries vatten het boek van Yves Goscinny over de schilderkunst als volgt samen: de grondlegger begon in 1970 vijf leerlingen op te leiden, namelijk Simon George Mpata, Tedo, Ajaba, Linda en Adeusi. Deze eerste generatie leidde een tweede op, en de kleine kring rond de grondlegger werd groter. Volgens de samenvatting neemt een coöperatie verkoop en marketing over, en is de schilderkunst gevarieerder geworden.

Daarbij is ook de stijl veranderd. Tingatinga's eigen beelden waren opgeruimd en toonden meestal één dier. Latere schilders vulden de vrije ruimte met planten en andere dieren, en in recentere tijd kwamen er stadsscènes en verhalende beelden bij. Onze dicht gevulde, sterk gedessineerde look komt daarom meer overeen met de latere generaties schilders dan met de vroege, spaarzame panelen van de grondlegger.

Onze beelden zijn een hedendaagse kinderboekbewerking en brengen elementen van deze traditie vrij over: de krachtige contouren, de dekkende kleuren, de patronen. Het kind aan de bosrivier op ons voorbeeldbeeld en de figuren uit jouw boek horen bij die vrije vertaling. Ze komen niet uit de Tingatinga-schilderkunst zelf.

Wie deze stijl heeft gevormd

De namen achter de stijl

  • Edward Saidi Tingatinga

    Vierkante paneelschilderijen met afzonderlijke dieren en mensen, Dar es Salaam

    Grondlegger en naamgever van de school; zijn beelden bleven meestal bij één dier met veel vrije ruimte.

  • Simon George Mpata

    Tingatinga-panelen, na 1972 in het eigen atelier in Nairobi

    Behoorde tot de eerste leerlingen en wordt in de literatuur beschreven als bijzonder trouw aan de stijl van zijn leraar.

  • Tedo, Ajaba, Linda en Adeusi

    De overige leerlingen van de eerste generatie, vanaf 1970 opgeleid

    Zij zetten de school na 1972 voort en leidden de tweede generatie op, die de stijl verbreedde.

Kenmerken

Hoe herken je de Tingatinga-wereld?

  • Dekkende, glad glanzende kleurvlakken in krachtig blauw, groen, oranje en geel, zoals op een gelakt paneel.
  • Donkere contouren rond elke vorm: dieren, bomen, bladeren en figuren.
  • Patronen binnen in de vormen, bijvoorbeeld stippenrijen op boomstammen en vlekken in de vacht van de dieren.
  • Een dicht gevuld beeld: bladeren, bloemen en planten dringen van de randen binnen, nauwelijks een vlak blijft leeg.
  • Rustig gehouden gezichten van de figuren, zodat ze in de drukte van de patronen het duidelijkst blijven.
Voor welke verhalen

Bij welke verhalen de Tingatinga-wereld past

De stijl past goed bij verhalen met dieren, natuur en avontuur: bos, rivier, savanne, tuin. Dieren zijn in deze schilderkunst het grote thema, en het patroon in de vacht of het verenkleed laat zich in elke scène opnieuw uitvinden.

De beelden zijn kleurrijk, vol energie en rijk aan kleinigheden die je ontdekt als je goed kijkt. Dat past bij vrolijke, levendige verhalen. Voor heel stille, bedachtzame scènes ligt de stijl minder voor de hand, omdat het dichte patroon veel beweging in het beeld brengt.

Als richtlijn: vanaf ongeveer drie jaar, wanneer kinderen graag veel op een pagina zoeken en benoemen. Dat is een redactionele inschatting en geen vaste regel.

Vragen

Goed om te weten

Zijn dit echte Tingatinga-schilderijen?

Nee. Onze beelden zijn een hedendaagse kinderboekbewerking, geïnspireerd op de Tingatinga-schilderkunst. Ze nemen contouren, dekkende kleuren en patronen over, maar tonen eigen scènes en figuren die in deze traditie zo niet voorkomen.

Waarmee wordt in de Tingatinga-schilderkunst traditioneel geschilderd?

Met fietsenlak, een emailverf, op hardboardplaten. De verf geeft dekkende, glanzende vlakken. Onze beelden nemen deze look over, maar zijn niet met zulke lak geschilderd.

Hoe zagen de eerste Tingatinga-beelden eruit?

Ze waren meestal spaarzamer dan de huidige. Edward Saidi Tingatinga toonde vaak één dier. Latere generaties schilders vulden de beelden met planten en andere dieren en vertelden ook scènes uit de stad. Onze stijl komt meer overeen met deze dichte latere vorm.

Blijft de stijl in het hele boek hetzelfde?

Ja. Alle 14 dubbele pagina's worden geïllustreerd in de gekozen stijl, inclusief de omslag en het portret van het personage. Een stijlwissel midden in het boek komt niet voor.

Bronnen
  1. 1.Smithsonian Libraries: Modern African Art, A Basic Reading List, Tanzania, Tingatinga School. (in het Engels)Wat het bevestigt: Vierkante panelen, school in Msasani bij Dar es Salaam, overlijden van de grondlegger in 1972, de vanaf 1970 opgeleide leerlingen Mpata, Tedo, Ajaba, Linda en Adeusi en de ontwikkeling van het enkele dier naar het gevulde beeld en naar stads- en verhalende scènes.
  2. 2.Wikipedia: Edward Tingatinga. (in het Engels)Wat het bevestigt: Tingatinga begon in 1968 te schilderen en overleed in 1972; als materiaal noemt het artikel onder meer masonietplaten en fietsenlak.
  3. 3.Indigo Arts: Tinga Tinga Today, Tanzanian Popular Art in Transition. (in het Engels)Wat het bevestigt: Hoogglanzend fietsenlak op hardboard als uitgangsmateriaal en de uitbreiding van de stijl van eenvoudige dierenbeelden naar rijkere, dichtere beelden.
  4. 4.Wikipedia: Simon Mpata. (in het Engels)Wat het bevestigt: Mpata (1942 tot 1984) was een halfbroer van Tingatinga, behoorde tot de rechtstreeks onderwezen leerlingen, geldt als bijzonder stijltrouw en verhuisde na diens dood naar Nairobi.
  5. 5.Fowler Museum at UCLA: Tingatinga (tentoonstelling, 2022 tot 2023). (in het Engels)Wat het bevestigt: Tingatinga's beelden tonen vlak gestileerde, duidelijk omlijnde dieren tegen een effen achtergrond, en de stijl wordt tot op de dag van vandaag doorgegeven.