Illustratiestijl
Een kinderboek in de stijl van een Noords sprookje
Een donker bos, een kleine figuur, veel ruimte daartussen. Al meer dan honderd jaar durft de Noordse beeldwereld kinderen ernstige dingen te laten zien.
Lees gratis het hele verhaalDezelfde stijl in het hele boekE-book € 5,00
Het bos waar iets wacht
De traditie begint in 1907 met John Bauer en het Zweedse sprookjesjaarboek Bland tomtar och troll (letterlijk “Tussen kabouters en trollen”). Er werden ongeveer 100.000 exemplaren van verkocht, een enorm aantal voor die tijd. De trollen van Bauer zijn niet schattig, zijn bossen niet gezellig, en toch waren deze boeken voor kinderen bedoeld.
Elsa Beskow staat voor de zachtere kant van dezelfde traditie. Haar boeken leggen de seizoenen en de planten uit zonder de natuur haar ernst te ontnemen.
Ilon Wikland illustreerde decennialang de boeken van Astrid Lindgren, waaronder Bröderna Lejonhjärta in 1973 en Ronja de roversdochter in 1981. Ze groeide op in Estland en vluchtte in 1944 naar Zweden, en dat dragen haar landschappen met zich mee.
Wat deze beelden gemeen hebben, is een houding: veel landschap, weinig figuur, zacht licht, en het vertrouwen dat kinderen een beetje onrust aankunnen.
De namen achter de stijl
John Bauer
Bland tomtar och troll, Zweeds sprookjesjaarboek, 1907
Werd ongeveer 100.000 keer verkocht en bepaalt nog altijd het beeld van het Noordse sprookjesbos. Zijn trollen zijn met opzet niet schattig.
Elsa Beskow
Prentenboeken over planten en seizoenen, Zweden, 1897
De zachte kant van dezelfde traditie. Beskow brengt kinderen dicht bij de natuur zonder haar mooier te maken.
Ilon Wikland
Illustraties bij Bröderna Lejonhjärta van Astrid Lindgren, 1973
Decennialang de illustratrice van Astrid Lindgren, tot en met Ronja de roversdochter in 1981.
Gustaf Tenggren
Illustreerde Bland tomtar och troll vanaf 1917, 1917
Zette de wereld van Bauer voort en nam haar later mee naar de Verenigde Staten, waar ze voortleefde via Disney en de Little Golden Books.
Hoe herken je de Noordse stijl?
- Het landschap neemt meer ruimte in dan de figuur.
- Gedempte kleuren: mosgroen, blauwgrijs, aardetinten, zelden felle kleuren.
- Schemering in plaats van middagzon.
- Grote, rustige vlakken waar weinig gebeurt.
- Een sfeer tussen geborgen en onheilspellend, die voor geen van beide kiest.
Bij welke verhalen de Noordse stijl past
Deze stijl draagt ernstige verhalen: moed, afscheid, eenzaamheid, ervaringen in de natuur, alles wat niet alleen grappig is. Hij maakt niets mooier dan het is, en dat maakt hem waardevol bij moeilijke thema's.
Voor de komedie van alledag is hij te zwaar. Een boek over de eerste dag op de opvang zou een gewicht krijgen dat het niet nodig heeft.
Wat de leeftijd betreft past hij bij kinderen vanaf ongeveer vier jaar, omdat kleintjes de kleine figuur in het grote landschap minder makkelijk vinden.
Goed om te weten
Is deze stijl niet te somber voor kinderen?
Soms is hij ernstig. Al meer dan honderd jaar vertrouwt de Noordse prentenboektraditie op kinderen: ook een bos mag een beetje spannend zijn. Voor een verhaal over moed of afscheid is dat een sterk punt; voor een vrolijk verhaal van alledag past een lichtere stijl beter.
Vanaf welke leeftijd past de Noordse stijl?
Vanaf ongeveer vier jaar. Omdat de figuur klein is en het landschap groot, hebben jongere kinderen meer tijd nodig om de hoofdpersoon te vinden.
Is mijn kind herkenbaar in deze stijl?
Goed, aan het kapsel, de kleren en de houding. In deze traditie blijven gezichten ingetogen, omdat de sfeer van het beeld voorgaat. Voor sterke uitdrukkingen passen inkt en aquarel of aquarel beter.
Blijft de stijl in het hele boek hetzelfde?
Ja. Alle 14 dubbele pagina's worden geïllustreerd in de stijl die je kiest, en de omslag en het portret van het personage ook.
- 1.John Bauer, overzicht van het werk. (in het Engels)Wat het bevestigt: Bland tomtar och troll vanaf 1907, ongeveer 100.000 exemplaren; Gustaf Tenggren nam de reeks vanaf 1917 over.
- 2.Ilon Wikland, overzicht van het werk. (in het Duits)Wat het bevestigt: Jarenlang de illustratrice van Astrid Lindgren, onder meer bij Bröderna Lejonhjärta (1973) en Ronja de roversdochter (1981).
- 3.Elsa Beskow, overzicht van het werk. (in het Duits)Wat het bevestigt: Eerste prentenboeken vanaf 1897, die de Zweedse prentenboektraditie hebben gevormd.
De andere stijlen
- 3D-animatie
- Andes textielkunst
- Aquarel
- Art nouveau
- Chinese inkt
- Cordel-houtsnede
- Geïnspireerd op ukiyo-e
- Grafisch en eenvoudig
- Graphic novel
- Inkt en aquarel
- Klare lijn
- Kleurpotlood
- Minhwa-wereld
- Papiercollage
- Pentekening
- Retro gouache
- Risografie
- Silhouet
- Tingatinga-wereld
- Waskrijt
In het kort: alle illustratiestijlen, hoe het werkt en de veelgestelde vragen.