Illustratiestijl
Een kinderboek in waskrijt en oliepastel
De kleur ligt eerder op het papier dan erin. Je ziet elke streek, en de korrel van het papier doet mee.
Lees gratis het hele verhaalDezelfde stijl in het hele boekE-book € 5,00

Was, olie, en wat dat verandert in het beeld
Bij deze stijl helpt het om naar het materiaal te kijken, omdat twee verwante dingen vaak door elkaar worden gehaald.
Waskrijt is pigment dat wordt samengehouden door een bindmiddel van alleen was, meestal paraffine, zonder olie. Het blijft zitten zonder fixeermiddel en heeft een eigenschap die geen ander middel heeft: was stoot water af. Schilder je met aquarel over een tekening in waskrijt, dan pakt de verf zich in druppels samen op de plekken met was. Dat heet wasbatik of wasresist, en het is een van de weinige effecten die kinderen meteen snappen.
Oliepastel heeft een bindmiddel van was en niet-drogende olie. Het is romiger, dekt meer, laat zich in lagen aanbrengen en uitvegen, en droogt nooit helemaal. Een analyse van de kunstenaarspastels in het MUNCH-museum in Oslo heeft dat verschil scheikundig bevestigd: oliepastels bevatten naast bijenwas ook triglyceriden.
Hier moet een leemte worden genoemd. Voor zuiver waskrijt heeft het prentenboek geen maatgevende naam die we met een werk, een jaartal en een bron kunnen noemen. Oliepastel is goed gedocumenteerd, en leidt naar Chris Van Allsburg. De University of Minnesota Libraries noemen uitdrukkelijk oliepastel voor zijn boek Bad Day at Riverbend, verschenen in 1995. Voor The Polar Express, verschenen in 1985, spreekt ook de American Library Association van oliepastel in de aankondiging van de Caldecott Medal, terwijl andere bronnen het over pastelpotloden hebben. We geven beide versies weer in plaats van er zonder primaire bron een te kiezen.
De namen achter de stijl
Chris Van Allsburg
Bad Day at Riverbend, Houghton Mifflin, 1995
Door de University of Minnesota Libraries uitdrukkelijk als oliepastel gedocumenteerd. Het stevigste voorbeeld van deze techniek in het prentenboek.
Chris Van Allsburg
The Polar Express, Houghton Mifflin, Caldecott Medal 1986, 1985
De American Library Association spreekt van oliepastel in de aankondiging van de prijs. Andere bronnen spreken van pastelpotloden; daarover hebben we geen primaire bron.
Hoe herken je waskrijt en oliepastel?
- De kleur ligt zichtbaar op het papier, met een licht reliëf.
- De korrel van het papier schijnt door, omdat het krijt alleen de verhoogde delen raakt.
- Brede, afgeronde randen, fijne details bijna onmogelijk.
- De kleuren liggen over elkaar en lopen in elkaar over zonder echt te mengen.
- Waar aquarel op was stuit, pakt de verf zich samen in druppels en laat de tekening doorschijnen.
Bij welke verhalen krijt past
Krijt is de warmste stijl en past bij verhalen om aan te raken: modder, sneeuw, herfstbladeren, harige dieren, alles met een structuur.
Het past ook bij de allerkleinsten, omdat de vormen groot zijn en de kleuren krachtig. Het werkt vanaf ongeveer twee jaar.
Voor fijne uitdrukkingen en kleine details is het de zwakste keuze: een gezicht blijft eenvoudig. Is de gelijkenis van het gezicht belangrijk voor je, kies dan aquarel of inkt en aquarel.
Goed om te weten
Wat is het verschil tussen waskrijt en oliepastel?
Waskrijt heeft alleen was als bindmiddel; oliepastel bevat ook een olie die niet opdroogt. In de praktijk is waskrijt matter en streperiger en stoot het aquarel af; oliepastel is romiger, dekt meer en veeg je uit met een vinger.
Is mijn kind herkenbaar in deze stijl?
Goed, aan haarkleur, kapsel, kleren en silhouet; fijne gelaatstrekken maar gedeeltelijk. Dat hangt af van de techniek: krijt tekent geen dunne lijnen. Is het gezicht heel belangrijk voor je, dan passen aquarel of inkt en aquarel beter.
Vanaf welke leeftijd past deze stijl?
Vanaf ongeveer twee jaar. Grote vormen en krachtige kleuren zijn makkelijk te lezen, en kleintjes kennen de techniek van hun eigen krijtjes.
Blijft de stijl in het hele boek hetzelfde?
Ja. Alle 14 dubbele pagina's worden geïllustreerd in de stijl die je kiest, en de omslag en het portret van het personage ook.
- 1.Harn Museum of Art: Watercolor Resist Painting. (in het Engels)Wat het bevestigt: Was stoot water af: aquarel pakt zich in druppels samen op de plekken met was.
- 2.Tate: Art Term Pastel. (in het Engels)Wat het bevestigt: Oliepastel heeft een bindmiddel van was en olie en gedraagt zich daardoor anders dan zachte pastel.
- 3.Analytische studie van de pastels in de materiaalcollectie van het MUNCH-museum, Oslo. (in het Engels)Wat het bevestigt: Oliepastels worden gekenmerkt door een bindmiddel van bijenwas gemengd met triglyceriden, anders dan zuivere waskrijtjes.
- 4.University of Minnesota Libraries, Children's Book Art: Chris Van Allsburg. (in het Engels)Wat het bevestigt: Bad Day at Riverbend (1995) wordt uitdrukkelijk als oliepastel genoemd.
- 5.American Library Association: The Polar Express, Caldecott Medal. (in het Engels)Wat het bevestigt: De aankondiging van de prijs spreekt van oliepastel. Andere bronnen spreken van pastelpotloden.
De andere stijlen
- 3D-animatie
- Andes textielkunst
- Aquarel
- Art nouveau
- Chinese inkt
- Cordel-houtsnede
- Geïnspireerd op ukiyo-e
- Grafisch en eenvoudig
- Graphic novel
- Inkt en aquarel
- Klare lijn
- Kleurpotlood
- Minhwa-wereld
- Noords sprookje
- Papiercollage
- Pentekening
- Retro gouache
- Risografie
- Silhouet
- Tingatinga-wereld
In het kort: alle illustratiestijlen, hoe het werkt en de veelgestelde vragen.