Książka dla dziecka w drzeworycie cordel

Literatura de cordel oznacza drukowane opowieści wierszem w małych broszurach. Nazwa pochodzi z Portugalii, gdzie takie broszury wieszano na targach na sznurkach. W Brazylii tradycja rozwijała się od późnego XIX wieku, przede wszystkim na północnym wschodzie. Za prekursora uchodzi poeta Leandro Gomes de Barros (1865-1918) z Paraíby, którego broszurę z 1893 roku wymienia się jako najstarszą znaną brazylijską broszurę cordel. W 2018 roku Narodowy Instytut Dziedzictwa Historycznego i Artystycznego (Iphan) wpisał Literatura de cordel jako niematerialne dziedzictwo kulturowe, wyraźnie także wraz z drzeworytnikami. Tradycja żyje więc dalej.

Drzeworyt nie był na broszurach od początku. Wczesne wydania miały najczęściej ozdobne listwy albo klisze metalowe, które i tak były w drukarniach. Sporadycznie pojawiały się klisze z drewnianych klocków od 1907 roku. Własna sztuka drzeworytu północnego wschodu rozwinęła się według przedstawienia Instituto Brasil Solidário od lat czterdziestych XX wieku, ponieważ oferowała prostą i tanią metodę na obrazy okładkowe. Wielu poetów zaczęło wtedy samo wycinać swoje klocki drukarskie, po części improwizowanymi narzędziami.

Rzemiosło podąża za jasną logiką: z bloku drewna wycina się wszystko, co ma w druku pozostać jasne. Pozostawione, wypukłe powierzchnie przyjmują farbę i są odbijane na papierze. Z jednego klocka można zilustrować dowolnie wiele broszur. Typowe są dlatego uproszczone postacie, mocne kontrasty jasnego i ciemnego i ślady cięcia, które widać jeszcze w gotowej odbitce. Okładki są często drukowane czarną farbą na kolorowym papierze.

Od lat sześćdziesiątych XX wieku ten język obrazu trafił także na wystawy, a od lat siedemdziesiątych galerie sprzedawały pojedyncze arkusze. Do artystów, którzy zrobili z tego własne dzieła, należą J. Borges i Gilvan Samico.

Nasze obrazy przenoszą to działanie do dzisiejszej ilustracji książek dla dzieci i nie naśladują żadnego konkretnego drzeworytu. Las, lis i latarnia to nasz wybór motywów na przykładowy obraz, a żółty akcent dla słońca i światła lampy jest naszym dodatkiem, a nie cechą tradycji. Nic się nie drukuje: obraz powstaje cyfrowo i naśladuje linie cięcia.